Źródło
Informacja do zadań 28–29.
Chlorowcopochodne alkanów reagują z metalicznym litem, w wyniku czego tworzą związki
litoorganiczne (których wzór w uproszczeniu można zapisać jako RLi). Reakcja przebiega
zgodnie ze schematem:
Związki litoorganiczne gwałtownie reagują z wodą z wydzieleniem wolnego węglowodoru.
Roztwór po takiej reakcji ma odczyn zasadowy. W reakcjach związków litoorganicznych
z jodkiem miedzi(I) powstaje związek miedziolitoorganiczny R2CuLi zgodnie z poniższym
schematem:
Związek R2CuLi jest zwany odczynnikiem Gilmana. Ten odczynnik może reagować z inną
chlorowcopochodną, w wyniku czego tworzy odpowiedni węglowodór (R–R'), co zilustrowano
schematem:
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Przeprowadzono reakcję, podczas której na drugorzędową chloropochodną alkanu podziałano
odczynnikiem Gilmana. Wśród produktów reakcji obecny był 2-metylopropan.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie opisanej reakcji. Chloropochodną alkanu oraz
2-metylopropan przedstaw za pomocą wzorów półstrukturalnych (grupowych).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zastosuj podany ogólny schemat sprzęgania do 2-chloropropanu.
Podpowiedź 2
Jedna z dwóch grup metylowych odczynnika zastępuje atom chloru.
Podpowiedź 3
Narysuj 2-metylopropan, metylomiedź i LiCl, zachowując bilans całego odczynnika.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej równania reakcji.
0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Odczynnik dimetylomiedziolitowy przenosi w podanym sprzęganiu jedną grupę metylową na atom węgla, z którego usuwany jest chlor w 2-chloropropanie. Powstaje 2-metylopropan, a pozostałe produkty to metylomiedź i LiCl.
Nie wprowadzamy do szkieletu obu grup metylowych naraz: druga pozostaje przy miedzi zgodnie ze schematem źródłowym. Kontrola atomów węgla, litu, miedzi i chloru potwierdza równanie pokazane na grafice.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
