Zadanie 28.1 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28–29.

Chlorowcopochodne alkanów reagują z metalicznym litem, w wyniku czego tworzą związki

litoorganiczne (których wzór w uproszczeniu można zapisać jako RLi). Reakcja przebiega

zgodnie ze schematem:

RX +2Li → RLi + LiX

Związki litoorganiczne gwałtownie reagują z wodą z wydzieleniem wolnego węglowodoru.

Roztwór po takiej reakcji ma odczyn zasadowy. W reakcjach związków litoorganicznych

z jodkiem miedzi(I) powstaje związek miedziolitoorganiczny R2CuLi zgodnie z poniższym

schematem:

2RLi + CuI → R2CuLi + LiI

Związek R2CuLi jest zwany odczynnikiem Gilmana. Ten odczynnik może reagować z inną

chlorowcopochodną, w wyniku czego tworzy odpowiedni węglowodór (R–R'), co zilustrowano

schematem:

R2CuLi + R'X → R–R' + LiX + RCu

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.

Napisz:

• w formie cząsteczkowej równanie reakcji chloroetanu z litem. Związki organiczne przedstaw za pomocą wzorów półstrukturalnych (grupowych).

• w formie cząsteczkowej równanie reakcji metylolitu (CH3Li) z wodą.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W reakcji z metalem uwzględnij, dokąd przechodzi atom chloru.

Podpowiedź 2

Dla reakcji z wodą pomyśl o protonowaniu fragmentu organicznego.

Podpowiedź 3

W pierwszym równaniu zastosuj 2Li i produkt LiCl, a w drugim metan oraz LiOH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 28.1 — oryginalny wzór półstrukturalny; s. 21

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej dwóch równań reakcji.

1 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej jednego równania reakcji.

0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Reakcja chloroetanu z litem zastępuje chlor grupą zawierającą lit; potrzeba dwóch atomów Li, ponieważ drugi tworzy LiCl. Otrzymujemy etylolit i chlorek litu.

Natomiast metylolit reaguje z wodą jak silna zasada: pobiera proton i daje metan oraz LiOH. W obu równaniach zachowujemy właściwą liczbę atomów węgla; użycie metylolitu w drugim etapie nie oznacza, że pochodzi on z chloroetanu z pierwszego równania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 28.1 — oryginalny wzór półstrukturalny; s. 21
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_28.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania