Zadanie 24 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Na przebieg reakcji propenu z bromowodorem ma wpływ obecność nadtlenków

w mieszaninie reakcyjnej, co zilustrowano na poniższym schemacie.

Zadanie 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.

Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w nawiasie.

Gdy w środowisku reakcji nie ma nadtlenków, bromowodór przyłącza się do propenu

(niezgodnie / zgodnie) z regułą Markownikowa. Ta addycja przebiega poprzez tworzenie

drobin z ładunkiem dodatnim zlokalizowanym na atomie węgla. Jest to addycja (rodnikowa / nukleofilowa / elektrofilowa) do podwójnego wiązania węgiel–węgiel.

Gdy w środowisku reakcji są obecne nadtlenki, addycja jest (niezgodna / zgodna) z regułą

Markownikowa. W tej reakcji przejściowo tworzy się (karbokation pierwszorzędowy /

karbokation drugorzędowy / rodnik pierwszorzędowy / rodnik drugorzędowy).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw rozdziel warunki bez nadtlenków i z nadtlenkami.

Podpowiedź 2

W pierwszym wariancie powstaje karbokation, w drugim rodnik.

Podpowiedź 3

Wybierz: zgodnie, elektrofilowa, niezgodna i rodnik drugorzędowy w kolejności luk.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Bez nadtlenków addycja HBr do propenu przebiega mechanizmem elektrofilowym zgodnie z regułą Markownikowa, przez trwalszy karbokation drugorzędowy. W obecności nadtlenków uruchamia się mechanizm rodnikowy i kierunek przyłączenia jest przeciwny.

Atom bromu przyłącza się tak, aby powstał trwalszy rodnik drugorzędowy na środkowym atomie węgla. Nie przenosimy opisu karbokationu z pierwszych warunków do reakcji rodnikowej; to inne cząstki pośrednie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_24

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania