Źródło
Informacja do zadań 16–17.
Wartości pH wody oraz wodnych roztworów kwasów i wodorotlenków mogą ulegać znacznym
zmianom podczas dodawania do nich mocnych kwasów lub zasad. Istnieją jednak roztwory,
których pH zmienia się nieznacznie po dodaniu mocnego kwasu lub zasady na skutek reakcji
składników roztworu z jonami wodorowymi lub jonami wodorotlenkowymi. Nazywamy je
buforami pH. Buforowe właściwości mają roztwory zawierające sprzężoną parę kwas–zasada
Brønsteda w podobnych stężeniach, np.: słaby kwas i jego sól z mocną zasadą, słabą zasadę
i jej sól z mocnym kwasem, słaby kwas wieloprotonowy i jego wodorosól lub mieszaninę
wodorosoli.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Przykładem buforu pH jest bufor octanowy, który otrzymuje się przez rozpuszczenie
w wodzie kwasu etanowego (octowego) i etanianu (octanu) sodu.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | W buforze octanowym sprzężoną parę kwas–zasada stanowią obecne w nim cząsteczki kwasu octowego i aniony octanowe. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Dodanie mocnego kwasu do buforu octanowego tylko nieznacznie wpłynie na zmianę pH tego roztworu, ponieważ jony wodorowe pochodzące od mocnego kwasu zostaną związane w wyniku reakcji opisanej równaniem: ![]() | P | F |
3. | Działanie buforu pH polega na tym, że po dodaniu mocnego kwasu zasada Brønsteda reaguje z jonami wodorowymi, a po dodaniu mocnej zasady kwas Brønsteda reaguje z jonami wodorotlenkowymi. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj kwas i zasadę sprzężoną w mieszaninie buforowej.
Podpowiedź 2
Przy dodaniu kwasu reaguje składnik zasadowy, a przy dodaniu zasady składnik kwasowy.
Podpowiedź 3
Przyporządkuj obie funkcje kwasowi etanowemu i anionowi etanianowemu; zaznacz P, P, P.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – P, 3. – P
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Bufor octanowy zawiera sprzężoną parę: słaby kwas etanowy i jego anion. Dodane jony H3O+ są wiązane głównie przez anion, a dodane OH− reagują z kwasem.
Dzięki temu niewielkie dodatki kwasu lub zasady powodują małe zmiany pH. Wszystkie trzy zdania w poleceniu są prawdziwe. Nie oznacza to całkowicie stałego pH ani nieograniczonej odporności: po zużyciu istotnej części składnika bufor przestaje skutecznie działać.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. – P, 2. – P, 3. – P
