Źródło
Informacja do zadania 38.
Kwas galusowy, czyli kwas 3,4,5-trihydroksybenzoesowy, jest jednym ze składników liści
herbaty. Należy on do grupy tzw. kwasów fenolowych. Galusan propylu, który jest estrem
kwasu galusowego i propan-1-olu, znalazł zastosowanie jako przeciwutleniacz – stosuje się
go w przemyśle spożywczym jako dodatek do żywności (symbol E310 w spisie dodatków)
i w przemyśle kosmetycznym.
W celu wykrycia kwasu galusowego w żółto zabarwionym naparze herbaty, do probówki,
w której znajdował się ten napar, dodano wodny roztwór chlorku żelaza(III). Stwierdzono, że
w wyniku reakcji kompleksowania powstało granatowofioletowe zabarwienie.
Spośród poniższych wzorów wybierz wzory wszystkich związków chemicznych, które

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź bezpośrednie otoczenie atomu tlenu każdej grupy OH.
Podpowiedź 2
Pierścień aromatyczny musi łączyć się bezpośrednio z tlenem grupy hydroksylowej.
Podpowiedź 3
Wskaż II i IV oraz nazwij element budowy: grupy fenolowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Element budowy, np.: Obecność grupy fenolowej lub obecność grupy lub grup –OH zwią-
zanych bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne podkreślenie numerów wzorów i wskazanie elementu budowy.
1 p. – za poprawne wskazanie elementu budowy i błędne podkreślenie
lub
– za poprawne podkreślenie i błędne wskazanie elementu budowy.
0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Chlorek żelaza(III) wykrywa w tym doświadczeniu grupy fenolowe, czyli grupy hydroksylowe połączone bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym. Warunek spełniają związki II i IV.
W I grupa hydroksylowa leży w bocznym łańcuchu, a w III pierścień nie jest aromatyczny, więc nie są to odpowiednie fenole. O wykryciu kwasu galusowego przesądza obecność fenolowych grup hydroksylowych, nie sama grupa karboksylowa czy dowolna grupa OH.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Element budowy, np.: Obecność grupy fenolowej lub obecność grupy lub grup –OH zwią-
zanych bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym.