Cząsteczka pewnego związku organicznego ulega przemianie, w której wyniku traci
cząsteczkę wody. Organicznym produktem tej przemiany jest cząsteczka związku o nazwie
γ-butyrolakton. Poniżej przedstawiono wzór półstrukturalny γ-butyrolaktonu, w którym linią
przerywaną zaznaczono charakterystyczne ugrupowanie atomów.

Napisz nazwę zaznaczonego wiązania oraz wzór półstrukturalny (grupowy) cząsteczki związku, z której po oderwaniu cząsteczki wody powstaje cząsteczka γ-butyrolaktonu.
Nazwa wiązania: …
Wzór półstrukturalny cząsteczki, z której powstała cząsteczka γ-butyrolaktonu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Znajdź w pierścieniu fragment charakterystyczny dla estru.
Podpowiedź 2
Otwórz wiązanie estrowe, odtwarzając COOH i grupę hydroksylową.
Podpowiedź 3
Podaj nazwę „wiązanie estrowe” i narysuj produkt jako HO–CH₂–CH₂–CH₂–COOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie nazwy wiązania oraz wzoru półstrukturalnego (grupowego)
cząsteczki, z której po oderwaniu cząsteczki wody powstaje γ-butyrolaktonu.
0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Lakton jest estrem wewnątrzcząsteczkowym powstającym z hydroksykwasu. W pokazanym pierścieniu rozpoznajemy wiązanie estrowe, a po jego hydrolitycznym otwarciu odtwarzamy grupę karboksylową i hydroksylową.
Prekursorem γ-butyrolaktonu jest kwas 4-hydroksybutanowy. Liczba atomów pierścienia uwzględnia tlen estrowy, więc nie wolno utożsamiać jej z liczbą atomów węgla łańcucha. Końcowy wzór hydroksykwasu pokazuje grafika odpowiedzi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
