Źródło
Informacja do zadań 16–18.
Wodny roztwór soli amonowej kwasu HX ma odczyn kwasowy, a wodny roztwór soli
sodowej kwasu HZ ma odczyn zasadowy.
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane na poniższym schemacie.

Objawy świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Uwaga redakcyjna. W zadaniu sprawdzającym samodzielnie porządek mocy kwasów należy przyjąć Ka(HX) > Ka(HZ). W oryginalnym zestawie wynika to po dołączeniu danej z zadania 18 o obojętnym odczynie roztworu NH₄Z. Zasadowy odczyn NaZ sam w sobie nie pozwala porównać HX i HZ.
Za pomocą pehametru zmierzono wartości pH wodnych roztworów kwasów HX i HZ o tym
samym stężeniu molowym i na tej podstawie obliczono stopnie dysocjacji badanych
roztworów.
Wskaż kwas (HX lub HZ), którego roztwór ma wyższe pH, oraz kwas, który w tym roztworze ma większy stopień dysocjacji α.
Kwas, którego roztwór ma wyższe pH: …
Kwas, który w roztworze ma wyższy stopień dysocjacji α: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przyjmij porządek mocy użyty w kluczu: Kₐ(HX) > Kₐ(HZ). Przypomnij sobie, jak pH zależy od [H₃O⁺].
Podpowiedź 2
Dla równych stężeń formalnych mocniejszy kwas ma większy stopień dysocjacji i niższe pH.
Podpowiedź 3
Wpisz HZ przy wyższym pH oraz HX przy większym stopniu dysocjacji.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kwas, którego roztwór ma wyższe pH: HZ.
Kwas, który w roztworze ma wyższy stopień dysocjacji α: HX.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie wzorów kwasów.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dla jednakowych stężeń formalnych mocniejszy kwas daje większe stężenie H₃O⁺ i większy stopień dysocjacji. W porównaniu klucza przyjmujemy Kₐ(HX) > Kₐ(HZ). Można to wyprowadzić z kwaśnego odczynu NH₄X i obojętnego odczynu NH₄Z w szkolnym modelu, czyli porównania obu Kₐ z tym samym Kᵦ(NH₃).
Wyższą wartość pH ma roztwór HZ, a większy stopień dysocjacji ma HX. Wniosek wymaga wskazanego porządku mocy kwasów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kwas, którego roztwór ma wyższe pH: HZ.
Kwas, który w roztworze ma wyższy stopień dysocjacji α: HX.