Źródło
Informacja do zadań 16–18.
Wodny roztwór soli amonowej kwasu HX ma odczyn kwasowy, a wodny roztwór soli
sodowej kwasu HZ ma odczyn zasadowy.
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane na poniższym schemacie.

Objawy świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.
Uwaga redakcyjna. W zadaniu sprawdzającym samodzielnie porządek mocy kwasów należy przyjąć Ka(HX) > Ka(HZ). W oryginalnym zestawie wynika to po dołączeniu danej z zadania 18 o obojętnym odczynie roztworu NH₄Z. Zasadowy odczyn NaZ sam w sobie nie pozwala porównać HX i HZ.
Wskaż numer probówki, w której zaobserwowano objawy reakcji chemicznej, oraz zapisz w formie cząsteczkowej równanie zachodzącej reakcji. Zastosuj wzory, których użyto w schemacie doświadczenia.
Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: …
Równanie reakcji: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kₐ(HX) z Kᵦ(NH₃), korzystając z odczynu NH₄X. Zestaw wynik z obojętnym odczynem NH₄Z z sąsiedniego zadania.
Podpowiedź 2
Przy Kₐ(HX) > Kₐ(HZ) proton przechodzi od HX do Z⁻.
Podpowiedź 3
Wskaż probówkę z HX i NaZ oraz zapisz przemianę z symbolami z polecenia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: II
Zasady oceniania
1 p. – za wskazanie właściwej probówki i poprawne napisanie równania reakcji.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kwaśny odczyn NH₄X wskazuje, że Kₐ(HX) jest większe od Kᵦ(NH₃). Porównanie z HZ uzyskujemy po uwzględnieniu sąsiedniego zadania: obojętny odczyn NH₄Z w szkolnym modelu oznacza Kₐ(HZ) = Kᵦ(NH₃). Same dane o NaZ nie wystarczają do uporządkowania mocy HX i HZ.
Przy warunku Kₐ(HX) > Kₐ(HZ) proton przechodzi od HX do Z⁻. W modelu klucza reakcja zachodzi w probówce II: NaZ + HX → HZ + NaX.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: II