Zadanie 14 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Na wykresie przedstawiono zależność rozpuszczalności siarczanu(VI) sodu w wodzie od

temperatury. W zakresie temperatury 0 ºC – 32,38 ºC w równowadze z roztworem nasyconym

istnieje sól uwodniona siarczan(VI) sodu–woda (1/10) o wzorze Na2SO4 · 10H2O, której

rozpuszczalność w przeliczeniu na sól bezwodną ilustruje krzywa AB. W zakresie

Zadanie 14 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Na podstawie: R.C. Wells, Sodium sulphate: its sources and uses, Washington 1923.

W temperaturze 32,38 ºC przygotowano nasycony roztwór siarczanu(VI) sodu: rozpuszczono

odpowiednią ilość soli w 200 gramach wody. Otrzymany roztwór podzielono na dwie równe

próbki. Próbkę I ochłodzono do temperatury 25 ºC, a próbkę II ogrzano do temperatury 75 ºC.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Odpowiedź uzasadnij.

1. Po ochłodzeniu próbki I do temperatury 25 ºC wykrystalizowało około 22 gramów soli

uwodnionej o wzorze Na2SO4 · 10H2O pozostającej w równowadze z roztworem

nasyconym.

2. Po ogrzaniu próbki II do temperatury 75 ºC wykrystalizowało około 6 gramów soli

bezwodnej o wzorze Na2SO4 pozostającej w równowadze z roztworem nasyconym.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz, ile wody i soli znajduje się w jednej połowie próbki.

Podpowiedź 2

Przy krystalizacji hydratu maleje masa zarówno rozpuszczonej soli, jak i wody w roztworze.

Podpowiedź 3

Dla chłodzenia zastosuj pełny bilans podany w wyjaśnieniu; dla ogrzewania odejmij 44 od 50 g i oceń zdania jako F oraz P.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. Nie.

Po ochłodzeniu do temperatury 25 ºC z roztworu – zgodnie z krzywą rozpuszczalności AB

– wykrystalizowały 22 g substancji (Na2SO4) w przeliczeniu na sól bezwodną, (a nie

hydratu o wzorze Na2SO4 ∙ 10H2O, którego wykrystalizuje ok. 50 g).

2. Tak.

(Po ogrzaniu do temperatury 75 ºC z roztworu, jak) wynika to z krzywej rozpuszczalności

(BC, wykrystalizowało 6 g soli bezwodnej).

Zasady oceniania

2 p. – za poprawną ocenę obu informacji i poprawne uzasadnienie oceny obu informacji.

1 p. – za poprawną ocenę jednej informacji i poprawne uzasadnienie tej oceny.

0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Każda połowa roztworu zawiera początkowo 100 g wody i około 50 g soli bezwodnej. Przy chłodzeniu krystalizuje hydrat, zabierając także wodę: dla x gramów kryształów bilans daje (50 − 142x/322)/(100 − 180x/322) = 0,28.

Wynika stąd około 77 g hydratu, więc pierwsze zdanie jest fałszywe. Przy ogrzewaniu wytrąca się sól bezwodna: spadek rozpuszczalności do około 44 g daje 6 g, więc drugie zdanie jest prawdziwe. Historyczny klucz pomija ubytek wody przy chłodzeniu; szczegóły oddzielono w uwadze redakcyjnej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. Nie.

Po ochłodzeniu do temperatury 25 ºC z roztworu – zgodnie z krzywą rozpuszczalności AB

– wykrystalizowały 22 g substancji (Na2SO4) w przeliczeniu na sól bezwodną, (a nie

hydratu o wzorze Na2SO4 ∙ 10H2O, którego wykrystalizuje ok. 50 g).

2. Tak.

(Po ogrzaniu do temperatury 75 ºC z roztworu, jak) wynika to z krzywej rozpuszczalności

(BC, wykrystalizowało 6 g soli bezwodnej).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_14

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania