Źródło
Informacja do zadań 12–13.
W wyniku reakcji chemicznej roztworu siarczanu(IV) sodu z siarką otrzymuje się wodny
roztwór tiosiarczanu sodu. Proces ten można opisać równaniem:
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
W wodzie rozpuszczono 6,3 g Na2SO3 ⋅ 7H2O i dodano nadmiar siarki. Otrzymaną
mieszaninę gotowano przez pewien czas, po czym przesączono w celu usunięcia nadmiaru
siarki. Z przesączu po ochłodzeniu otrzymano 5,2 g kryształów uwodnionego tiosiarczanu
sodu. Ten związek, poddany odwodnieniu pod obniżonym ciśnieniem, zmniejszył swoją masę
o 36,3%.
Załóż, że synteza tiosiarczanu sodu zachodzi z wydajnością 100%, i oblicz, jaka była wydajność procesu krystalizacji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz masę uwodnionego substratu na mole.
Podpowiedź 2
Z proporcji reakcji wyznacz teoretyczną liczbę moli uwodnionego produktu i pomnóż ją przez 248 g·mol−1.
Podpowiedź 3
Podziel rzeczywiste 5,2 g przez teoretyczne 6,2 g i pomnóż przez 100%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

m = 248 g ∙ mol−1 · 0,025 mol = 6,2 g

błąd nie wystąpił.
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych
wcześniejszych zaokrągleń.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
… – niepodanie wyniku w procentach.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z 6,3 g Na2SO3·7H2O otrzymujemy 6,3/252 = 0,025 mola substratu. Stosunek molowy do produktu jest równy 1:1, więc teoretycznie powstaje 0,025 mola Na2S2O3·5H2O, czyli 6,2 g.
Rzeczywista masa 5,2 g daje wydajność 5,2/6,2 · 100% około 83,9%. W obu masach molowych uwzględniamy odpowiednią wodę krystalizacyjną; porównywanie samych mas substratu i produktu nie wyznacza wydajności.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

m = 248 g ∙ mol−1 · 0,025 mol = 6,2 g

błąd nie wystąpił.