Źródło
Informacja do zadań 12–13.
W wyniku reakcji chemicznej roztworu siarczanu(IV) sodu z siarką otrzymuje się wodny
roztwór tiosiarczanu sodu. Proces ten można opisać równaniem:
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
W wodzie rozpuszczono 6,3 g Na2SO3 ⋅ 7H2O i dodano nadmiar siarki. Otrzymaną
mieszaninę gotowano przez pewien czas, po czym przesączono w celu usunięcia nadmiaru
siarki. Z przesączu po ochłodzeniu otrzymano 5,2 g kryształów uwodnionego tiosiarczanu
sodu. Ten związek, poddany odwodnieniu pod obniżonym ciśnieniem, zmniejszył swoją masę
o 36,3%.
Wykonaj odpowiednie obliczenia i podaj wzór hydratu tiosiarczanu sodu, który otrzymano z mieszaniny poreakcyjnej w wyniku krystalizacji.
Obliczenia:
Wzór: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyraź masę molową hydratu przez nieznany współczynnik x.
Podpowiedź 2
Masa molowa soli bezwodnej wynosi 158 g·mol−1, a wody w hydracie 18x g·mol−1.
Podpowiedź 3
Ułóż równanie 18x/(158 + 18x) = 0,363 i wybierz całkowite x = 5.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
x – liczba moli cząsteczek wody przypadająca na 1 mol tiosiarczanu sodu
MNa2S2O3 = 158 g ∙ mol−1
M = (158 + 18 · x) g ∙ mol−1

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
poprawnego wzoru soli uwodnionej.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
i/lub błędnego wzoru
lub
– poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie błędnego wzoru soli uwodnionej lub brak
wzoru.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Udział masowy wody dotyczy całego hydratu, więc w mianowniku musi znaleźć się także masa wody krystalizacyjnej. Dla Na2S2O3·xH2O zapisujemy 18x/(158 + 18x) = 0,363.
Rozwiązanie daje x około 5, zatem wzór soli to Na2S2O3·5H2O. Współczynnik x oznacza liczbę cząsteczek wody przypadających na jednostkę soli, a nie procent wody ani liczbę atomów wodoru.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
x – liczba moli cząsteczek wody przypadająca na 1 mol tiosiarczanu sodu
MNa2S2O3 = 158 g ∙ mol−1
M = (158 + 18 · x) g ∙ mol−1
