Zadanie 27.2 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 27–28.

Oznaczanie zawartości fenolu w ściekach przemysłowych możne przebiegać w kilku etapach

opisanych poniżej.

Etap I: Otrzymywanie bromu.

Etap II: Bromowanie fenolu.

Etap III: Wydzielanie jodu.

Etap IV: Miareczkowanie jodu.

Gdy do zakwaszonego roztworu fenolu zawierającego nadmiar jonów bromkowych

wprowadzi się bromian(V) potasu w nadmiarze w stosunku do fenolu, to wytworzony brom

(w ilości równoważnej do bromianu(V) potasu) reaguje z fenolem zgodnie z równaniem

(etap II):

C₆H₅OH + 3 Br₂ → 2,4,6-Br₃C₆H₂OH + 3 H⁺ + 3 Br⁻ (produktem organicznym jest 2,4,6-tribromofenol).

Następnie do powstałej mieszaniny dodaje się jodek potasu. Brom, który nie został zużyty

w reakcji bromowania, powoduje wydzielenie równoważnej ilości jodu (etap III):

2I−+Br2→2Br−+I2

Podczas kolejnego etapu (etapu IV) jod miareczkuje się wodnym roztworem tiosiarczanu

sodu (Na2S2O3), co można zilustrować równaniem:

2S2O32−+I2→S4O62−+2I−

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna – Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,

Warszawa 2012.

Oblicz stężenie molowe fenolu w próbce ścieków o objętości 100,0 cm3, jeżeli wiadomo, że w etapie I oznaczania zawartości fenolu powstało 0,256 grama bromu oraz że podczas etapu IV oznaczania tego związku na zmiareczkowanie jodu zużyto 14,00 cm3 roztworu tiosiarczanu sodu o stężeniu 0,100 mol · dm−3.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Idź wstecz od miareczkowania: tiosiarczan → jod → pozostały brom. Odejmij go od bromu wytworzonego.

Podpowiedź 2

Dwa mole S2O32− odpowiadają jednemu I2 i jednemu Br2. Fenol zużywa 3Br2 na cząsteczkę.

Podpowiedź 3

Od 0,00160 mol odejmij 0,000700 mol, wynik podziel przez 3 i przez 0,1000 dm3. Otrzymasz 0,00300 mol/dm3 fenolu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

2 S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2 I⁻. Z 0,01400 dm³ roztworu tiosiarczanu o stężeniu 0,100 mol·dm⁻³ wynika 0,00140 mol S₂O₃²⁻ i 0,000700 mol I₂.

Z reakcji Br₂ + 2 I⁻ → I₂ + 2 Br⁻ wynika, że po bromowaniu pozostało 0,000700 mol Br₂. Początkowo było 0,256/160 = 0,00160 mol Br₂, więc fenol zużył 0,000900 mol Br₂.

C₆H₅OH + 3 Br₂ → 2,4,6-Br₃C₆H₂OH + 3 H⁺ + 3 Br⁻

Na jeden mol fenolu przypadają trzy mole Br₂, więc n(fenolu) = 0,000300 mol. Dzieląc przez 0,1000 dm³, otrzymujemy 0,003 mol·dm⁻³.

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku z jednostką.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

lub

– podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Początkowo wytworzono 0,256/160 = 0,00160 mol Br2. Miareczkowanie zużyło 0,01400·0,100 = 0,00140 mol tiosiarczanu, co odpowiada połowie tej ilości jodu, czyli 0,000700 mol I2. Tyle samo moli Br2 pozostało po bromowaniu fenolu.

Fenol zużył więc 0,00160−0,000700 = 0,000900 mol Br2. Na jeden mol fenolu przypadają trzy mole bromu, zatem fenolu było 0,000300 mol. Podzielenie przez 0,1000 dm3 daje 0,00300 mol/dm3. Kluczowe jest odjęcie nadmiaru oznaczonego pośrednio przez jod, a nie uznanie całego bromu za zużyty przez próbkę.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

2 S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2 I⁻. Z 0,01400 dm³ roztworu tiosiarczanu o stężeniu 0,100 mol·dm⁻³ wynika 0,00140 mol S₂O₃²⁻ i 0,000700 mol I₂.

Z reakcji Br₂ + 2 I⁻ → I₂ + 2 Br⁻ wynika, że po bromowaniu pozostało 0,000700 mol Br₂. Początkowo było 0,256/160 = 0,00160 mol Br₂, więc fenol zużył 0,000900 mol Br₂.

C₆H₅OH + 3 Br₂ → 2,4,6-Br₃C₆H₂OH + 3 H⁺ + 3 Br⁻

Na jeden mol fenolu przypadają trzy mole Br₂, więc n(fenolu) = 0,000300 mol. Dzieląc przez 0,1000 dm³, otrzymujemy 0,003 mol·dm⁻³.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_27.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania