Podczas ogrzewania próbki monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru
o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu przebiegła
reakcja zilustrowana schematem:
Do otrzymanej mieszaniny poreakcyjnej dodano najpierw wodny roztwór kwasu
azotowego(V) w celu zobojętnienia, a następnie – nadmiar wodnego roztworu azotanu(V)
srebra. W wyniku reakcji opisanej równaniem:
wytrącił się osad, który odsączono i wysuszono. Masa próbki monochloropochodnej była
równa 0,314 g, a w wyniku opisanych przemian otrzymano 0,574 g stałego chlorku srebra.
Wykonaj obliczenia i zaproponuj jeden wzór półstrukturalny (grupowy) chloropochodnej tego węglowodoru.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz AgCl na mole i połącz je w stosunku 1:1 z monochloropochodną.
Podpowiedź 2
Masa molowa substratu wynosi 78,5 g/mol. Zastosuj wzór ogólny CₙH2ₙ₊1Cl i całkowite n.
Podpowiedź 3
Wyznacz n = 3 i narysuj np. 1-chloropropan. Dane ustalają skład, lecz nie rozróżniają dwóch izomerów chloropropanu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru
półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru
lub
– podanie błędnego wzoru lub brak wzoru.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jeden mol monochloropochodnej uwalnia jeden mol Cl−, z którego powstaje jeden mol AgCl. Z 0,574 g osadu przy M = 143,5 g/mol otrzymujemy 0,00400 mol, czyli tyle samo substratu organicznego. Jego masa molowa to 0,314/0,00400 = 78,5 g/mol.
Dla nasyconej łańcuchowej monochloropochodnej CₙH2ₙ₊1Cl obowiązuje M = 14n+36,5, zatem n = 3. Wzór sumaryczny to C3H7Cl; można zaproponować 1-chloropropan lub 2-chloropropan. Zakwaszenie HNO3 nie dodaje chlorków do oznaczenia, co byłoby błędem przy użyciu HCl. Rysujemy jeden dopuszczalny izomer, nie arbitralnie rozstrzygamy między dwoma.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

