Zadanie 13 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie:

alkoholowy roztwór wodny roztwór

fenoloftaleiny oranżu metylowego

Zadanie 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Podczas przeprowadzonego doświadczenia zaobserwowano, że zawartość probówki I

przybrała zabarwienie malinowe, a zawartość probówki II – czerwone.

Uzupełnij poniższe zapisy, tak aby otrzymać w formie jonowej skróconej równania procesów zachodzących w probówkach I oraz II i decydujących o odczynie wodnych roztworów soli.

Probówka I

… + H2O ⇌ … + …

Probówka II

… + H2O ⇌ … + …
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Na podstawie barw ustal odczyn każdej próbki. Dopiero potem wybierz kierunek reakcji anionu z wodą.

Podpowiedź 2

HPO42− w I wytwarza OH−, a HSO4− w II H3O+. Litowce nie uczestniczą w skróconym bilansie.

Podpowiedź 3

Zapisz HPO42− + H2O ⇌ H2PO4− + OH− oraz HSO4− + H2O ⇌ SO42− + H3O+. Sprawdź ładunki.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Probówka I … HPO42− + H2O ⇌ H2PO4−+ OH−
Probówka II HSO 4− + H2O ⇌ H3O+ +SO42−

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowej skróconej.

0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub napisanie równań w niewłaściwej

kolejności albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Malinowa fenoloftaleina w I wskazuje odczyn zasadowy roztworu K2HPO4. Jon HPO42− przyjmuje proton od wody, tworząc H2PO4− i OH−. Czerwony oranż w II wskazuje kwaśny NaHSO4: HSO4− oddaje proton wodzie, dając SO42− i H3O+.

Oba jony mogą zachowywać się kwasowo-zasadowo, lecz obserwacja rozstrzyga kierunek procesu decydującego o odczynie. Nie zapisujemy dla I dysocjacji kwasowej tylko dlatego, że anion zawiera wodór. Jony sodu i potasu pozostają obserwatorami. Równania powinny być równowagowe oraz zachowywać atomy i sumy ładunków.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Probówka I … HPO42− + H2O ⇌ H2PO4−+ OH−
Probówka II HSO 4− + H2O ⇌ H3O+ +SO42−
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_13

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania