Źródło
Informacja do zadania 1.
Dwa pierwiastki oznaczone literami X i Z leżą w czwartym okresie układu okresowego
pierwiastków. Ponadto wiadomo, że w stanie podstawowym:
• atom pierwiastka X ma na ostatniej powłoce sześć elektronów;
• atom pierwiastka Z ma łącznie na ostatniej powłoce i na podpowłoce 3d sześć
elektronów.
Napisz wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X oraz wzór sumaryczny tlenku pierwiastka Z, w którym ten pierwiastek przyjmuje maksymalny stopień utlenienia.
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X: …
Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka Z: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj rozpoznane Se i Cr. Dla chromu zwróć uwagę na słowo maksymalny.
Podpowiedź 2
Wodorek grupy 16 ma dwa wodory. Chrom na +VI potrzebuje trzech tlenów na jeden atom.
Podpowiedź 3
Wpisz H2Se i CrO3. Cr2O3 odpowiadałby innemu stopniowi utlenienia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X: … H2Se lub H2X lub SeH2 lub XH2
Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka Z: … CrO3 lub ZO3
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzoru sumarycznego wodorku pierwiastka X oraz wzoru
sumarycznego tlenku pierwiastka Z.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwiastek X jest selenem z grupy 16, więc jego prosty wodorek ma analogiczny skład do siarkowodoru: H2Se. Pierwiastek Z to chrom, którego maksymalny typowy stopień utlenienia w wymaganym tlenku wynosi +VI. Trzy atomy tlenu po −II równoważą +VI, dając CrO3.
Nie wybieramy Cr2O3 tylko dlatego, że jest znanym tlenkiem chromu: zawiera chrom na +III i nie spełnia warunku maksimum. Zadanie wymaga wzorów sumarycznych, więc nie trzeba rysować struktury elektronowej. Można kontrolować oba wyniki przez bilans formalnych stopni utlenienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X: … H2Se lub H2X lub SeH2 lub XH2
Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka Z: … CrO3 lub ZO3