Źródło
Informacja do zadań 36–37.
Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) stosuje się w chemii organicznej jako odczynnik do
wykrywania określonych grup funkcyjnych i wiązań. W wyniku reakcji związków z tym
odczynnikiem powstają substancje o określonej barwie: rozpuszczalne lub nierozpuszczalne
w wodzie. Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia 1., którego wynik pozwala
zidentyfikować niektóre związki organiczne.

Podaj numery probówek, w których otrzymano klarowne roztwory o barwie szafirowej.
Uzasadnij swoją odpowiedź na podstawie budowy cząsteczek związków, które znajdowały się w tych probówkach.
Numery probówek: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel próbę na zimno od ogrzewanej próby redukcyjnej. Szukaj sąsiednich grup hydroksylowych.
Podpowiedź 2
Glukoza, glicerol i sacharoza mają odpowiedni układ wielu OH. Metanal nie spełnia tego kryterium.
Podpowiedź 3
Wskaż I, II, IV i uzasadnij tworzeniem szafirowych kompleksów dzięki sąsiadującym grupom hydroksylowym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Numery probówek: I, II, IV
Uzasadnienie:
• Propano-1,2,3-triol, glukoza i sacharoza należą do związków polihydroksylowych.
• W cząsteczkach tych związków obecnych jest kilka grup hydroksylowych
(związanych z sąsiednimi atomami węgla. Ze związkami takimi wodorotlenek
miedzi(II) tworzy barwne związki kompleksowe (koordynacyjne)).
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór probówek i poprawne uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na zimno Cu(OH)2 tworzy szafirowe kompleksy z odpowiednio rozmieszczonymi wieloma grupami hydroksylowymi. Takie układy występują w glukozie I, glicerolu II i sacharozie IV, więc w tych probówkach osad się roztwarza i powstaje klarowna ciecz.
Metanal III nie ma analogicznego układu sąsiednich grup alkoholowych. Nie badamy jeszcze redukcji miedzi przy ogrzewaniu: sacharoza daje tutaj wynik dodatni kompleksowania mimo braku właściwości redukujących w późniejszej próbie. Uzasadnienie powinno odwołać się do grup OH przy sąsiednich węglach, a nie tylko ogólnego określenia „cukier” lub „związek organiczny”.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Numery probówek: I, II, IV
Uzasadnienie:
• Propano-1,2,3-triol, glukoza i sacharoza należą do związków polihydroksylowych.
• W cząsteczkach tych związków obecnych jest kilka grup hydroksylowych
(związanych z sąsiednimi atomami węgla. Ze związkami takimi wodorotlenek
miedzi(II) tworzy barwne związki kompleksowe (koordynacyjne)).