Zadanie 23 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Zadanie 23 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Otrzymany roztwór ogrzano w celu całkowitego usunięcia wydzielającego się tlenku

węgla(IV). Po ostudzeniu do otrzymanego roztworu dodawano w obecności wskaźnika

wodny roztwór wodorotlenku sodu, aby zobojętnić nadmiar kwasu solnego. Na zobojętnienie

zużyto 25 cm3 roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu c = 2 mol·dm−3.

Oblicz w procentach masowych zawartość węglanu sodu w badanej próbce sody kalcynowanej, jeżeli wiadomo, że ta próbka nie zawierała żadnej innej substancji reagującej z kwasem solnym.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Od ilości dodanego HCl odejmij nadmiar oznaczony roztworem NaOH. Dopiero różnicę przelicz na węglan.

Podpowiedź 2

NaOH wskazuje 0,050 mol pozostałego HCl, a początkowo było 0,200 mol. Węglan reaguje z kwasem w stosunku 1:2.

Podpowiedź 3

Oblicz 0,150/2 mol Na2CO3, pomnóż przez 106 g/mol i odnieś masę do 10 g próbki. Otrzymasz 79,5%.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Kwas HCl reaguje z zasadą NaOH w stosunku molowym 1 : 1

liczba moli zasady zużytej na zobojętnienie kwasu

nzas. = czas · Vzas = 2 mol · dm−3· 0,025 dm 3 = 0,05 mola = nkw

liczba moli kwasu dodanego do sody

nk1 = 2 mol · dm−3· 0,1 dm 3 = 0,2 mola

liczba moli kwasu, który uległ reakcji z sodą

Odpowiedź CKE 23 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku w procentach.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

lub

– niepodanie wyniku w procentach.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

To miareczkowanie odwrotne: najpierw dodano znaną ilość HCl, a potem oznaczono jego pozostałość. Początkowo było 0,100·2 = 0,200 mol HCl. Na nadmiar zużyto 0,025·2 = 0,050 mol NaOH, więc soda zużyła 0,150 mol HCl.

Jeden mol Na2CO3 wymaga dwóch moli HCl, zatem w próbce było 0,0750 mol, czyli 7,95 g węglanu. W próbce 10 g stanowi to 79,5%. Usunięcie CO2 przed miareczkowaniem zapobiega dodatkowej reakcji jego kwaśnego roztworu z zasadą. Nie utożsamiamy pozostałości kwasu z ilością zużytą przez sodę.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Kwas HCl reaguje z zasadą NaOH w stosunku molowym 1 : 1

liczba moli zasady zużytej na zobojętnienie kwasu

nzas. = czas · Vzas = 2 mol · dm−3· 0,025 dm 3 = 0,05 mola = nkw

liczba moli kwasu dodanego do sody

nk1 = 2 mol · dm−3· 0,1 dm 3 = 0,2 mola

liczba moli kwasu, który uległ reakcji z sodą

Odpowiedź CKE 23 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_23

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania