Zadanie 18 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 18–20.

Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.

Informacja do zadań 18–20. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Opisz obserwowane zmiany, które świadczą o przebiegu reakcji w probówkach I i II.

Probówka I: …

Probówka II: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal, jaki słabszy kwas może powstać z fenolanu, a jaki z węglanu. Uwzględnij ich postać fizyczną.

Podpowiedź 2

Fenol powoduje zmętnienie lub oleiste krople. Kwas węglowy rozpada się na wodę i gaz.

Podpowiedź 3

Dla I podaj zmętnienie lub tłuste plamy, dla II wydzielanie gazu lub pienienie. Nie zamieniaj reagentu CO2 z produktem drugiej próby.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Probówka I:

• roztwór mętnieje

• pojawiają się „tłuste plamy”

Probówka II:

• wydziela się gaz

• zawartość probówki się pieni

Zasady oceniania

1 p. – za poprawny opis zmian.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W I CO2 w wodzie tworzy układ kwasu węglowego, który protonuje anion fenolanowy. Powstający fenol ma ograniczoną rozpuszczalność, dlatego roztwór mętnieje lub pojawiają się oleiste „tłuste” plamy. W II mocniejszy kwas siarkowy reaguje z węglanem, a powstający nietrwały kwas węglowy rozpada się z wydzieleniem CO2.

Widać pęcherzyki gazu lub pienienie. Trzeba opisać obserwacje, nie tylko nazwać wypierane kwasy. Nie przypisujemy gazu pierwszej probówce jako produktu, bo CO2 jest w niej wprowadzanym reagentem; objawem chemicznym jest wydzielenie słabiej rozpuszczalnego fenolu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Probówka I:

• roztwór mętnieje

• pojawiają się „tłuste plamy”

Probówka II:

• wydziela się gaz

• zawartość probówki się pieni

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_18

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania