Iloczyn rozpuszczalności Ks soli i wodorotlenków jest stałą równowagi dynamicznej, jaka
ustala się między nasyconym roztworem substancji a jej osadem. W poniższej tabeli
zestawiono wartości iloczynu rozpuszczalności trzech trudno rozpuszczalnych w wodzie soli
srebra w temperaturze 298 K.
Wzór soli | Wyrażenie na iloczyn rozpuszczalności | Wartość iloczynu rozpuszczalności |
|---|---|---|
AgCl | Ks(AgCl) = [Ag+ ]⋅[Cl−] | 1,6⋅10−10 |
AgBr | Ks(AgBr) = [Ag+ ]⋅[Br−] | 7,7⋅10−13 |
AgI | Ks(AgI) = [Ag+ ]⋅[I−] | 1,5⋅10−16 |
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
W probówce umieszczono 3 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) srebra o stężeniu
0,1 mol ⋅dm−3. Następnie przygotowano trzy odczynniki:
− wodny roztwór chlorku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3
− wodny roztwór bromku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3
− wodny roztwór jodku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3
Wybierz odczynnik, którego dodanie do roztworu azotanu(V) srebra w ilości stechiometrycznej spowoduje, że stężenie jonów Ag+ w roztworze po reakcji będzie najmniejsze. Uzupełnij schemat doświadczenia – wpisz nazwę wybranego odczynnika.
Uzasadnij swój wybór.
Nazwa wybranego odczynnika:
roztwór AgNO3
Uzasadnienie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kₛ trzech soli o jednakowym stosunku jonów 1:1.
Podpowiedź 2
Przy stechiometrycznym strącaniu mniejsze Kₛ oznacza mniejsze równowagowe stężenie Ag+. Najmniejszą wartość ma AgI.
Podpowiedź 3
Wybierz roztwór jodku potasu. Uzasadnij najmniejszym iloczynem rozpuszczalności AgI, a nie samą nazwą anionu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa wybranego odczynnika:

Uzasadnienie: Iloczyn rozpuszczalności AgI jest najmniejszy.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór odczynnika i uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wszystkie porównywane sole mają stechiometrię AgX 1:1 i po dodaniu ilości stechiometrycznych dają w uproszczeniu [Ag+] = [X−] = s. Zatem Kₛ = s2, a mniejszy iloczyn oznacza mniejsze stężenie pozostałego srebra. Najmniejsze Kₛ ma AgI, więc wybieramy wodny roztwór jodku potasu.
Dla niego s ≈ √(1,5 · 10−16) ≈ 1,2 · 10−8 mol/dm3. Nie wybieramy na podstawie wielkości indeksu wykładnika bez uwzględnienia znaku: 10−16 jest mniejsze od 10−10. Proste porównanie Kₛ jest tu uzasadnione jednakową stechiometrią soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nazwa wybranego odczynnika:

Uzasadnienie: Iloczyn rozpuszczalności AgI jest najmniejszy.