Zadanie 18 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 17–18.

Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem.

Informacja do zadań 17–18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

Powstanie malinowego zabarwienia roztworu zaobserwowano tylko w jednej probówce, a pH

wodnego roztworu w probówce, w której nie uzyskano malinowego roztworu, było mniejsze

od 7.

Z dwóch jonów: PO43− i H2PO4−, tylko jeden może pełnić zarówno funkcję zasady

Brønsteda, jak i funkcję kwasu Brønsteda.

Wybierz ten jon. Uzupełnij podane poniżej zapisy, tak aby otrzymać dwa równania reakcji (w środowisku kwasowym i zasadowym) z udziałem wybranego jonu.

… + H3O+→ … + …
… + OH −→ … + …
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź, który jon ma zarówno możliwość przyjęcia protonu, jak i wodór do oddania.

Podpowiedź 2

H2PO4− z kwasem tworzy H3PO4, a z zasadą HPO42−. W obu reakcjach powstaje woda.

Podpowiedź 3

Zapisz H2PO4− + H3O+ → H3PO4 + H2O oraz H2PO4− + OH− → HPO42− + H2O. PO43− nie spełnia obu ról.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

H2PO4− + H3O+ ⇌ H3PO4 + H2O
H2PO4− + OH −⇌ HPO42−+ H2O

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji z udziałem jonu H2PO4−

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jon H2PO4− ma protony możliwe do oddania oraz możliwość przyjęcia kolejnego protonu, więc jest amfiprotyczny. W środowisku kwasowym zachowuje się jako zasada: z H3O+ tworzy H3PO4 i wodę. W zasadowym jest kwasem: przekazuje proton OH−, dając HPO42− i wodę.

PO43− nie ma wodoru, który mógłby w tych reakcjach oddać, dlatego nie spełnia obu funkcji. Należy wpisać ten sam właściwy jon do obu równań, a nie wybierać inny dla każdego środowiska. Bilans ładunków pozwala skontrolować zmianę −1 do odpowiednio 0 lub −2.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

H2PO4− + H3O+ ⇌ H3PO4 + H2O
H2PO4− + OH −⇌ HPO42−+ H2O
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_18

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania