Zadanie 17 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 17–18.

Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem.

Informacja do zadań 17–18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

Powstanie malinowego zabarwienia roztworu zaobserwowano tylko w jednej probówce, a pH

wodnego roztworu w probówce, w której nie uzyskano malinowego roztworu, było mniejsze

od 7.

Napisz w formie jonowej równanie procesu decydującego o odczynie wodnego roztworu tej soli, po której wprowadzeniu do probówki z wodą i fenoloftaleiną nie uzyskano malinowego roztworu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Spośród obu soli wybierz tę, której anion może oddawać proton i zapewnić pH poniżej 7.

Podpowiedź 2

H2PO4− przechodzi w HPO42−. Woda przyjmuje proton, tworząc H3O+.

Podpowiedź 3

Zapisz H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+. Pomiń Na+ i nie zastępuj tego reakcją zasadowego PO43−.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

H2PO4−+ H2O ⇌ HPO42−+H3O+

lub

H2PO4− ⇌ HPO42−+ H +

lub

Na+ + H2PO4−+ H2O ⇌ Na+ +HPO42−+H3O+

lub

Na+ +H2PO4− ⇌ Na+ +HPO42−+ H +

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji.

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Sól bez malinowego zabarwienia i z pH poniżej 7 to NaH2PO4. Jon H2PO4− jest amfiprotyczny, ale w wodzie w opisanych warunkach przeważa jego oddawanie protonu. Zachodzi H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+, co wyjaśnia odczyn kwasowy.

Na+ pomijamy jako obserwatora. Sam brak barwy fenoloftaleiny nie dowodziłby kwasowości, lecz polecenie dodatkowo podaje pH < 7. Nie zapisujemy hydrolizy PO43− wytwarzającej OH−, bo dotyczyłaby drugiej, zasadowej probówki. Wniosek musi wykorzystać oba elementy informacji o obserwacji i pH.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

H2PO4−+ H2O ⇌ HPO42−+H3O+

lub

H2PO4− ⇌ HPO42−+ H +

lub

Na+ + H2PO4−+ H2O ⇌ Na+ +HPO42−+H3O+

lub

Na+ +H2PO4− ⇌ Na+ +HPO42−+ H +
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_17

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania