Zadanie 9.1 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 9.

Aby potwierdzić zasadowy charakter tlenku baru, przeprowadzano reakcję tego tlenku

z pewnym odczynnikiem w obecności wskaźnika pH, którym była czerwień bromofenolowa.

Wskaźnik ten w roztworach o pH < 5,2 ma barwę żółtą, a w roztworach o pH > 6,8 przyjmuje

barwę czerwoną. W roztworach o 5,2 < pH < 6,8 barwi się na kolor pośredni między żółtym

a czerwonym (różne odcienie barwy pomarańczowej).

Do probówki wprowadzono wybrany odczynnik z dodatkiem czerwieni bromofenolowej,

a następnie dodano nadmiar stałego tlenku baru, dokładnie mieszając jej zawartość.

Zaobserwowano, że dodany tlenek baru roztworzył się całkowicie, a powstały w probówce

klarowny roztwór zmienił zabarwienie.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Uzupełnij poniższy schemat wykonania doświadczenia. Wpisz wzór odczynnika wybranego spośród następujących:

HCl (aq) … H2SO4 (aq) … H3PO4 (aq) … NaOH (aq)

nadmiar BaO (s)

… + czerwień bromofenolowa

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz kwas reagujący z zasadowym BaO. Sprawdź, czy sól baru pozostanie rozpuszczona.

Podpowiedź 2

Siarczan i fosforan baru są trudno rozpuszczalne, natomiast chlorek baru jest rozpuszczalny.

Podpowiedź 3

Wpisz HCl(aq). Nadmiar BaO pozwala po zobojętnieniu przejść do odczynu zasadowego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 9.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 7.

HCl (aq) + czerwień bromofenolowa

Zasady oceniania

1 p. – za poprawny wybór odczynnika.

0 p. – za błędną odpowiedź albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Tlenek baru ma charakter zasadowy i reaguje z kwasem, tworząc sól i wodę. Aby w doświadczeniu uzyskać klarowny roztwór bez osadu, wybieramy HCl: powstający BaCl2 jest rozpuszczalny.

H2SO4 i H3PO4 prowadziłyby do trudno rozpuszczalnych soli baru, a NaOH nie daje właściwej próby reakcji tlenku zasadowego z kwasem. Nadmiar BaO po zużyciu HCl może reagować z wodą i nadać roztworowi odczyn zasadowy. Dlatego dobór odczynnika musi uwzględnić zarówno charakter chemiczny tlenku, jak i rozpuszczalność produktów oraz końcową zmianę wskaźnika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 9.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 7.

HCl (aq) + czerwień bromofenolowa

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_09.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania