Źródło
Informacja do zadań 2–3.
W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości fizyczne potasu i wapnia.
Nazwa pierwiastka | Temperatura topnienia, K | Gęstość, g⋅cm−3 |
|---|---|---|
potas | 336,43 | 0,86 |
wapń | 1115,00 | 1,55 |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Na podstawie informacji i układu okresowego pierwiastków uzupełnij poniższe zdania.
Wybierz i zaznacz jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
1. Węzły sieci krystalicznych wapnia, jak i potasu obsadzone są (dodatnio / ujemnie)
naładowanymi jonami zwanymi rdzeniami atomowymi. Pomiędzy rdzeniami atomowymi
obecne są słabo związane elektrony walencyjne, które mogą wędrować swobodnie przez
kryształ metalu. Dlatego zarówno wapń, jak i potas odznaczają się (dużą / małą)
przewodnością elektryczną.
2. Temperatura topnienia wapnia jest (niższa / wyższa) niż temperatura topnienia potasu,
co wynika między innymi (z silniejszego / ze słabszego) wiązania metalicznego,
utworzonego z udziałem (mniejszej / większej) liczby elektronów walencyjnych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij model dodatnich rdzeni i wspólnych elektronów w krysztale metalu.
Podpowiedź 2
Porównaj liczbę elektronów walencyjnych Ca i K oraz podane temperatury topnienia. Silniejsze wiązanie wymaga większej energii do naruszenia sieci.
Podpowiedź 3
Wybierz dodatnio, dużą, wyższa, z silniejszego, większej. Powiąż przewodnictwo z ruchliwymi elektronami.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie określeń w każdym nawiasie (w dwóch akapitach).
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W modelu wiązania metalicznego dodatnie rdzenie atomowe są otoczone zdelokalizowanymi elektronami walencyjnymi. Ich ruch umożliwia dużą przewodność elektryczną potasu i wapnia. Wapń wnosi dwa elektrony walencyjne na atom, a potas jeden; wraz z innymi czynnikami sprzyja to silniejszemu wiązaniu metalicznemu wapnia.
Zgodnie z danymi ma on wyższą temperaturę topnienia. Kolejne wybory to dodatnio, dużą, wyższa, z silniejszego i większej. Nie opisujemy kryształu metalu jako sieci izolowanych anionów i kationów soli: elektrony są wspólne dla całej struktury, a rdzenie pozostają dodatnie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
