Zadanie 34 — czerwiec 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 32–34.

Uczniowie porównywali właściwości kwasowo-zasadowe i redukujące alkanali i kwasów

alkanowych na przykładzie aldehydu octowego i kwasu octowego. Za pomocą papierka

uniwersalnego zbadali odczyn wodnych roztworów tych związków, a dzięki przeprowadzeniu

próby Trommera – ich właściwości redukujące. Wyniki doświadczenia przedstawili

w poniższej tabeli.

Badany związek

Odczyn wodnego roztworu

Właściwości redukujące

aldehyd octowy

obojętny

tak

kwas octowy

kwasowy

nie

Na podstawie przebiegu doświadczenia sformułowali następujący wniosek ogólny na temat

odczynu i właściwości redukujących aldehydów i kwasów karboksylowych:

Alkanale nie ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej, ale mają właściwości

redukujące. Kwasy alkanowe ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej w sposób

charakterystyczny dla kwasów, ale nie mają właściwości redukujących.

Aby potwierdzić ten wniosek, przeprowadzili analogiczne doświadczenie dla aldehydu

mrówkowego i kwasu mrówkowego. Zaobserwowali, że:

Papierek uniwersalny zanurzony w formalinie (czyli wodnym roztworze aldehydu

mrówkowego) nie zmienił zabarwienia, a zanurzony w wodnym roztworze kwasu

mrówkowego zabarwił się na czerwono. W wyniku ogrzewania formaliny ze świeżo

strąconym wodorotlenkiem miedzi(II) w środowisku silnie zasadowym powstał ceglasty osad.

Taki sam efekt dało ogrzewanie świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) w środowisku

silnie zasadowym z roztworem kwasu mrówkowego.

Napisz w formie jonowej równanie reakcji aldehydu octowego z odczynnikiem

Trommera. Pamiętaj, że reakcja zachodzi w środowisku silnie zasadowym.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zwróć uwagę na silnie zasadowe środowisko. Produkt organiczny będzie anionem karboksylanowym.

Podpowiedź 2

Jedna grupa aldehydowa oddaje dwa elektrony, więc potrzebne są dwa atomy Cu(II). Uwzględnij OH− w bilansie.

Podpowiedź 3

Zapisz etanal + 2Cu(OH)2 + OH− → anion octanowy + Cu2O + 3H2O, stosując graficzne wzory organiczne. Sprawdź ładunek −1.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Zasady oceniania

1 p. – poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej

0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W silnie zasadowym środowisku etanal utlenia się do anionu octanowego, a nie do trwałej obojętnej cząsteczki kwasu. Oddaje dwa elektrony, które przyjmują dwa atomy Cu(II), tworząc Cu2O. W równaniu jonowym oprócz etanalu i 2Cu(OH)2 potrzebny jest jeden OH−, a produktami są anion octanowy, Cu2O oraz 3H2O.

Współczynniki wynoszą 1:2:1:1:1:3. Ładunek −1 pozostaje po obu stronach. Pominięcie OH− lub zapisanie niezdysocjowanego kwasu zignorowałoby wyraźną informację o silnie zasadowych warunkach. Wzory organiczne zachowujemy w formie graficznej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_06_dodatkowy_34

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania