Źródło
Informacja do zadań 16–19.
W celu określenia składu jakościowego dwuskładnikowego stopu glinu i metalu Me
przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.
Etap 1.: Do 10,0 g stopu dodano nadmiar stężonego roztworu wodorotlenku sodu
i zaobserwowano, że część stopu uległa roztworzeniu, przy czym w reakcji wydzielał się
palny gaz, o gęstości mniejszej od gęstości powietrza. Masa nieprzereagowanej części stopu
wynosiła 8,1 g. Otrzymany po oddzieleniu roztworu metal Me poddano dalszym badaniom.
Etap 2.: Do nieprzereagowanego składnika dodano nadmiar roztworu HNO3 i zaobserwowano
wydzielenie bezbarwnego gazu, który u wylotu probówki zmieniał barwę na brązową.
W powstałym roztworze były obecne jony Me+. Po ustaniu wydzielania się gazu do roztworu
dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu i zaobserwowano pojawienie się
osadu.
W etapie 2. doświadczenia zachodzą procesy opisane schematem:
Otrzymany osad (Me2O) wysuszono w podwyższonej temperaturze i uzyskano 8,7 g suchej
masy. Oblicz masę molową metalu wchodzącego w skład stopu aluminiowego.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz masę tlenu jako przyrost masy od czystego Me do Me2O.
Podpowiedź 2
W tlenku jest 8,7−8,1 = 0,6 g tlenu. Na jeden mol atomów tlenu przypadają dwa mole metalu.
Podpowiedź 3
Oblicz n(Me) = 2·0,6/16 mol, a następnie M = 8,1/n(Me). Otrzymasz 108 g/mol.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


mO=0,6g
2 mole Me –––––––––– 216 g
1 mol Me ––––––––––– x x = 108 g ⇒MMe=108 g · mol−1
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od wcześniejszych
zaokrągleń.
Zasady oceniania
2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku z właściwą jednostką.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku
liczbowego
– błędna jednostka lub brak jednostki
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po usunięciu glinu pozostaje 8,1 g metalu Me, który następnie w całości przechodzi do osadu Me2O. Masa suchego tlenku wynosi 8,7 g, więc zawiera on 0,6 g tlenu. To 0,6/16 = 0,0375 mol atomów O, a z proporcji Me2O wynika 0,0750 mol metalu.
Masa molowa Me wynosi 8,1/0,0750 = 108 g/mol, co odpowiada srebru. Nie używamy początkowych 10,0 g stopu jako masy badanego metalu, ponieważ 1,9 g stanowił glin. Zakładamy ilościowe przejście metalu w suchy tlenek zgodnie z opisem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


mO=0,6g
2 mole Me –––––––––– 216 g
1 mol Me ––––––––––– x x = 108 g ⇒MMe=108 g · mol−1
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od wcześniejszych
zaokrągleń.