Źródło
Informacja do zadań 16–19.
W celu określenia składu jakościowego dwuskładnikowego stopu glinu i metalu Me
przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.
Etap 1.: Do 10,0 g stopu dodano nadmiar stężonego roztworu wodorotlenku sodu
i zaobserwowano, że część stopu uległa roztworzeniu, przy czym w reakcji wydzielał się
palny gaz, o gęstości mniejszej od gęstości powietrza. Masa nieprzereagowanej części stopu
wynosiła 8,1 g. Otrzymany po oddzieleniu roztworu metal Me poddano dalszym badaniom.
Etap 2.: Do nieprzereagowanego składnika dodano nadmiar roztworu HNO3 i zaobserwowano
wydzielenie bezbarwnego gazu, który u wylotu probówki zmieniał barwę na brązową.
W powstałym roztworze były obecne jony Me+. Po ustaniu wydzielania się gazu do roztworu
dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu i zaobserwowano pojawienie się
osadu.
Na podstawie przeprowadzonego doświadczenia postawiono hipotezę:
Metal tworzący z glinem opisany stop musi być metalem leżącym w szeregu napięciowym za
wodorem. Metalem tym może być miedź.
Oceń poprawność hipotezy. Uzasadnij swoją opinię przez podkreślenie właściwego zwrotu w każdym nawiasie i dokończenie zdania 1. i 2.
Hipoteza (jest / nie jest) poprawna.
1. Metal tworzący z glinem stop (musi / nie musi) być metalem leżącym w szeregu
napięciowym za wodorem, gdyż
2. Metalem tym (może / nie może) być miedź, gdyż
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Czy brak reakcji z zasadą jest tym samym co brak reakcji z nieutleniającym kwasem? Sprawdź też podany ładunek jonu Me.
Podpowiedź 2
Położenia względem wodoru nie ustala się na podstawie samej reakcji z NaOH. Miedź w HNO3 tworzy w tym doświadczeniu niewłaściwy stopień utlenienia.
Podpowiedź 3
Wybierz: hipoteza nie jest poprawna, metal nie musi leżeć za wodorem, nie może być miedzią. Uzasadnij ostatnią decyzję różnicą Me+ i Cu2+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 p. – poprawna ocena hipotezy oraz poprawne dokończenie obu zdań
1 p. – poprawna ocena hipotezy oraz poprawne dokończenie jednego zdania
0 p. – błędna ocena hipotezy przy poprawnym dokończeniu jednego lub obu zdań, lub
braku dokończenia zdań albo brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Hipoteza łączy dwa nieuprawnione wnioski. Brak reakcji metalu ze stężonym NaOH nie określa jego położenia względem wodoru: także metale stojące przed wodorem mogą nie reagować z zasadą. Ponadto w etapie drugim powstają jony Me+, a w opisanych warunkach roztwarzania miedzi w HNO3 powstawałyby jony Cu2+.
Miedź nie spełnia więc warunku doświadczenia. Hipoteza nie jest poprawna; metal nie musi leżeć za wodorem i nie może być tutaj miedzią. Każdą część należy uzasadnić osobno, zamiast sprowadzać oba rozstrzygnięcia do samego szeregu aktywności.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

