Źródło
Informacja do zadań 16–19.
W celu określenia składu jakościowego dwuskładnikowego stopu glinu i metalu Me
przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.
Etap 1.: Do 10,0 g stopu dodano nadmiar stężonego roztworu wodorotlenku sodu
i zaobserwowano, że część stopu uległa roztworzeniu, przy czym w reakcji wydzielał się
palny gaz, o gęstości mniejszej od gęstości powietrza. Masa nieprzereagowanej części stopu
wynosiła 8,1 g. Otrzymany po oddzieleniu roztworu metal Me poddano dalszym badaniom.
Etap 2.: Do nieprzereagowanego składnika dodano nadmiar roztworu HNO3 i zaobserwowano
wydzielenie bezbarwnego gazu, który u wylotu probówki zmieniał barwę na brązową.
W powstałym roztworze były obecne jony Me+. Po ustaniu wydzielania się gazu do roztworu
dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu i zaobserwowano pojawienie się
osadu.
Uzupełnij poniższe zdania dotyczące 2. etapu doświadczenia. Wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Bezbarwny gaz wydzielający się w reakcji metalu Me z roztworem HNO3 to
(NO / NO2). Oznacza to, że do reakcji użyto (stężonego / rozcieńczonego) roztworu kwasu.
Zmiana barwy gazu u wylotu probówki jest spowodowana reakcją tego gazu z (O2 / H2).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw rozpoznaj bezbarwny produkt spośród NO i NO2. Następnie wyjaśnij brunatnienie przy kontakcie z powietrzem.
Podpowiedź 2
NO utlenia się tlenem do brunatnego NO2. W zadanym modelu powstaje przy reakcji z rozcieńczonym HNO3.
Podpowiedź 3
Wybierz NO, rozcieńczonego i O2. Możesz sprawdzić interpretację równaniem 2NO + O2 → 2NO2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – poprawne uzupełnienie zdań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Bezbarwnym tlenkiem azotu wskazanym w doświadczeniu jest NO, a nie brunatny NO2. W szkolnym opisie roztwarzania metalu taki produkt redukcji HNO3 wskazuje użycie rozcieńczonego kwasu. Przy wylocie probówki NO styka się z tlenem powietrza i utlenia do NO2 zgodnie z 2NO + O2 → 2NO2.
Stąd obserwowana zmiana barwy na brunatną. Wodór nie wyjaśnia tego efektu, a gaz nie był od początku NO2. Rozumowanie wymaga oddzielenia reakcji zachodzącej w roztworze od późniejszej reakcji produktu z powietrzem.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
