Uzupełnij poniższą tabelę, wpisując wartości stałej dysocjacji kwasów beztlenowych wybranych niemetali 16. i 17. grupy układu okresowego.
Wskaż czynnik (elektroujemność albo wielkość promienia atomu połączonego z atomem wodoru), który decyduje o mocy kwasów beztlenowych pierwiastków należących do tej samej grupy i kwasów beztlenowych pierwiastków należących do tego samego okresu.
Oceń wpływ wybranego czynnika na moc kwasu.
Symbol pierwiastka | Promień atomu, pm | Wzór kwasu | Stała dysocjacji Ka1 | Symbol pierwiastka | Promień atomu, pm | Wzór kwasu | Stała dysocjacji Ka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
F | 58 | HF | |||||
S | 104 | H2S | Cl | 99 | ![]() | ||
Se | 117 | H2Se | Br | 114 | HBr | ||
Te | 137 | H2Te | I | 133 | HI |
Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tej samej grupie:
Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tym samym okresie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W tabeli odróżnij stałą pierwszej dysocjacji kwasów dwuprotonowych od stałej kwasów jednoprotonowych.
Podpowiedź 2
Większa wartość Kₐ oznacza mocniejszy kwas. Porównaj osobno pierwiastki z tej samej grupy i z tego samego okresu.
Podpowiedź 3
Dla grupy wskaż wzrost mocy wraz ze wzrostem promienia, a dla okresu wzrost mocy wraz ze wzrostem elektroujemności. Nie zamieniaj tych czynników miejscami.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Poprawne uzupełnienie tabeli

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tej samej grupie:
Promień atomu. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem promienia atomu
połączonego z atomem wodoru.
Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tym samym okresie:
Elektroujemność. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem elektroujemności
atomu połączonego z atomem wodoru.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli, poprawne wskazanie i określenie wpływu wybranego
czynnika na moc kwasów w obu przypadkach
1 pkt – – poprawne uzupełnienie tabeli, poprawne wskazanie i określenie wpływu
wybranego czynnika na moc kwasów w jednym przypadku
– błędne uzupełnienie tabeli lub brak uzupełnienia i poprawne wskazanie
i określenie wpływu wybranego czynnika na moc kwasów w obu przypadkach
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wartości stałych trzeba odczytać dla właściwego kwasu: dla H2S, H2Se i H2Te jest to pierwszy etap dysocjacji. Większa stała oznacza mocniejszy kwas. W tej samej grupie, w dół układu okresowego, rośnie promień atomu związanego z wodorem, a wiązanie z wodorem staje się słabsze; moc omawianych kwasów wzrasta.
W obrębie tego samego okresu decyduje natomiast wzrost elektroujemności niemetalu, który sprzyja oddaniu protonu. Nie należy przenosić reguły elektroujemności bezpośrednio na porównanie w grupie. Tabelę uzupełniamy wartościami z danych, a oba trendy uzasadniamy oddzielnie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Poprawne uzupełnienie tabeli

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tej samej grupie:
Promień atomu. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem promienia atomu
połączonego z atomem wodoru.
Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych
w tym samym okresie:
Elektroujemność. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem elektroujemności
atomu połączonego z atomem wodoru.
