Zadanie 31 — grudzień 2014 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31–32.

Opis pewnego produktu spożywczego zawiera informacje dotyczące związków chemicznych

wchodzących w jego skład. Wynika z niego, że najliczniejszą grupę związków stanowią

węglowodany (fruktoza, glukoza, maltoza). Obecne są także kwasy organiczne (cytrynowy,

glukonowy, jabłkowy, foliowy), wyższe alkohole alifatyczne, aldehydy, ketony, estry oraz

związki polifenolowe. Ponadto w skład produktu wchodzą białka, pewne ilości

mikroelementów oraz witaminy. Jego barwa uzależniona jest od obecności barwników.

Na lekcji chemii uczniowie zapoznali się z opisem produktu spożywczego i z przygotowanym

zestawem doświadczalnym zilustrowanym na poniższym schemacie.

zawiesina Cu(OH)2 zawiesina Cu(OH)2

z nadmiarem NaOH z nadmiarem NaOH

Informacja do zadań 31–32. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Następnie sformułowali cel doświadczenia:

Potwierdzenie obecności glukozy w badanym produkcie spożywczym.

Po zmieszaniu reagentów uczniowie ogrzali zawartość obu probówek i po chwili w każdej

z nich zaobserwowali powstanie ceglastoczerwonego osadu.

Przemianę zachodzącą w probówce I nazwali próbą kontrolną, a przemianę zachodzącą

w probówce II – próbą badawczą. Na podstawie przyjętych założeń i obserwacji uczniowie

sformułowali wniosek:

W produkcie spożywczym obecna jest glukoza.

a) Wyjaśnij, dlaczego podany przez uczniów cel doświadczenia oraz sformułowany wniosek były błędne.

b) Podaj poprawny cel opisanego doświadczenia. 

Cel doświadczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź, czy inne składniki produktu również dają dodatnią próbę Trommera.

Podpowiedź 2

Obecność fruktozy, maltozy i aldehydów oznacza, że ceglastoczerwony osad nie identyfikuje jednoznacznie glukozy.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij brak swoistości próby, a cel sformułuj jako wykrycie co najmniej jednego związku o właściwościach redukujących.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Część a)

Opis produktu spożywczego zawiera informacje o jego składzie, z których wynika, że oprócz

glukozy w produkcie spożywczym znajdują się także: fruktoza, maltoza i aldehydy. Związki

te, podobnie jak glukoza, mają właściwości redukujące i dają takie same objawy reakcji

z zawiesiną Cu(OH)2. Dlatego za pomocą tego doświadczenia nie można potwierdzić

obecności glukozy w badanym produkcie.

lub

Ponieważ próbie Trommera (oprócz glukozy) ulegają także inne związki wymienione

w opisie produktu spożywczego, np. aldehydy.

Część b)

Cel doświadczenia:

Potwierdzenie, że w badanym produkcie spożywczym obecny jest związek (przynajmniej

jeden), który ma właściwości redukujące.

Zasady oceniania

Część a)

1 pkt – poprawne wyjaśnienie

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część b)

1 pkt – poprawne podanie celu doświadczenia

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Próba Trommera wykrywa właściwości redukujące, lecz nie jest swoista wyłącznie dla glukozy. W opisanym produkcie są także fruktoza, maltoza i aldehydy, które mogą wywołać powstanie ceglastoczerwonego tlenku miedzi(I). Fruktoza daje dodatni wynik dzięki przemianom zachodzącym w środowisku zasadowym.

Dodatnia próba kontrolna z glukozą pokazuje działanie odczynnika, ale nie dowodzi, że tylko glukoza może dawać taki objaw. Poprawny cel doświadczenia to potwierdzenie obecności przynajmniej jednego związku o właściwościach redukujących. Wniosek musi odpowiadać temu, co rzeczywiście rozstrzyga doświadczenie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Część a)

Opis produktu spożywczego zawiera informacje o jego składzie, z których wynika, że oprócz

glukozy w produkcie spożywczym znajdują się także: fruktoza, maltoza i aldehydy. Związki

te, podobnie jak glukoza, mają właściwości redukujące i dają takie same objawy reakcji

z zawiesiną Cu(OH)2. Dlatego za pomocą tego doświadczenia nie można potwierdzić

obecności glukozy w badanym produkcie.

lub

Ponieważ próbie Trommera (oprócz glukozy) ulegają także inne związki wymienione

w opisie produktu spożywczego, np. aldehydy.

Część b)

Cel doświadczenia:

Potwierdzenie, że w badanym produkcie spożywczym obecny jest związek (przynajmniej

jeden), który ma właściwości redukujące.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2014_12_probny_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania