Do kolby stożkowej zawierającej 50 cm3 wodnego roztworu manganianu(VII) potasu
o nieznanym stężeniu dodano 30 cm3 wodnego roztworu szczawianu potasu (K2C2O4)
o stężeniu 0,25 mol × dm−3 (etap 1.). Przebiegła reakcja opisana równaniem:

Po pewnym czasie roztwór się odbarwił. Następnie, w celu usunięcia pozostałej ilości
szczawianu potasu, do tej mieszaniny dodano 30 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) wapnia
o stężeniu 0,1 mol × dm−3 (etap 2.). Przebiegła reakcja opisana równaniem:

Wytrącony osad odsączono, wysuszono i zważono. Jego masa była równa 0,32 g.
Oblicz stężenie molowe manganianu(VII) potasu w badanej próbce.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Osad pozwala ustalić, ile szczawianu pozostało po reakcji z manganianem(VII). Nie jest to ilość szczawianu zużytego w etapie pierwszym.
Podpowiedź 2
Oblicz początkowe 0,0075 mol szczawianu oraz jego pozostałość z masy CaC2O4 i masy molowej 128 g/mol.
Podpowiedź 3
Od ilości początkowej odejmij 0,0025 mol. Zużyty szczawian przelicz na KMnO4 w stosunku 5:2, a następnie podziel przez 0,050 dm3 próbki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Liczba moli K2C2O4, który wprowadzono do roztworu KMnO4 (etap 1.):

Liczba moli K2C2O4, który przereagował w etapie 1.:
n – n1 = 0,0075 moli – 0,0025 mola = 0,005 mola

cm = 0,04 mol · dm−3
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody obliczenia, wykonanie obliczeń i podanie wyniku
z właściwą jednostką
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody obliczenia, popełnienie błędów rachunkowych lub
podanie wyniku z błędną jednostką, lub bez jednostki
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
To przykład oznaczania ilości reagenta na podstawie jego nadmiaru pozostałego po reakcji. Początkowo dodano 0,030 · 0,25 = 0,0075 mol szczawianu. Z 0,32 g osadu CaC2O4, przy M = 128 g/mol, wynika pozostałość 0,0025 mol szczawianu.
W etapie pierwszym zużyło się zatem 0,0050 mol. Stosunek szczawianu do manganianu(VII) wynosi 5:2, więc w próbce było 0,0020 mol KMnO4. Podzielenie przez początkowe 0,050 dm3 daje 0,040 mol/dm3. Dodane 0,0030 mol jonów wapnia wystarcza do strącenia całej wyznaczonej pozostałości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Liczba moli K2C2O4, który wprowadzono do roztworu KMnO4 (etap 1.):

Liczba moli K2C2O4, który przereagował w etapie 1.:
n – n1 = 0,0075 moli – 0,0025 mola = 0,005 mola

cm = 0,04 mol · dm−3