Źródło
Informacja do zadań 14–15.

Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2002.
Wodny roztwór KNO3 o stężeniu 2,0 mol · dm−3 i gęstości 1,12 g · cm−3 pozostawiono
w otwartym naczyniu w temperaturze 80 ºC.
Na podstawie odpowiednich obliczeń oceń, czy zmniejszenie objętości roztworu z 200 cm3 do 190 cm3 wywołane parowaniem rozpuszczalnika poskutkuje pojawieniem się osadu w naczyniu. Uzasadnij swoją ocenę.
Obliczenia:
Ocena: …
Uzasadnienie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Podczas parowania ubywa rozpuszczalnika, a nie soli. Porównanie z wykresem wymaga masy soli przypadającej na 100 g wody.
Podpowiedź 2
Z objętości i stężenia molowego wyznacz masę KNO3. Z gęstości wyznacz masę roztworu, a następnie odejmij masę soli.
Podpowiedź 3
Po odparowaniu przyjmij zgodnie z kluczem 173,6 g wody. Przelicz zawartość soli na 100 g wody i porównaj wynik z rozpuszczalnością w 80°C.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

0,4 mola ⇒ m =101 g · mol −1· 0,4 mol = 40,40 g
m wody(1) = 224 g – 40,40 g = 183,6 g
masa wody po odparowaniu
m wody(2) = 183,6 g – 10 g = 173,6 g
obliczenie ilości soli przypadającej na 100 g wody w roztworze po odparowaniu 10 cm3 wody
40,40 g soli — 173,6 g wody
x g soli … — 100,0 g wody
x = 23,3 g msoli = 23,3 g …
Ocena:
W naczyniu nie pojawi się osad.
Uzasadnienie:
Po odparowaniu wody roztwór będzie nienasycony (rozpuszczalność KNO3 w temperaturze
80 ºC wynosi około 170 g w 100 g wody).
Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody obliczenia i poprawna ocena, poprawne wykonanie
obliczeń oraz podanie uzasadnienia
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody obliczenia i poprawna ocena, poprawne wykonanie
obliczeń oraz podanie błędnego uzasadnienia lub brak uzasadnienia
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody i popełnienie błędu w obliczeniach oraz poprawna
ocena (w stosunku do otrzymanego wyniku) wraz z uzasadnieniem
0 pkt – inna odpowiedź (np.: zastosowanie poprawnej metody i wykonanie poprawnych
obliczeń bez dokonania oceny lub błędna ocena) lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najpierw wyznaczamy ilość soli, która podczas parowania pozostaje w naczyniu: n = 2,0 · 0,200 = 0,400 mol, czyli 40,40 g KNO3. Masa początkowego roztworu wynosi 200 · 1,12 = 224 g, a wody 183,6 g. W modelu obliczeniowym klucza ubywa 10 g wody, więc pozostaje 173,6 g.
Na 100 g wody przypada zatem 40,40/173,6 · 100 ≈ 23,3 g soli. Jest to znacznie mniej niż rozpuszczalność około 170 g/100 g wody w 80°C. Roztwór pozostaje nienasycony i osad się nie pojawi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

0,4 mola ⇒ m =101 g · mol −1· 0,4 mol = 40,40 g
m wody(1) = 224 g – 40,40 g = 183,6 g
masa wody po odparowaniu
m wody(2) = 183,6 g – 10 g = 173,6 g
obliczenie ilości soli przypadającej na 100 g wody w roztworze po odparowaniu 10 cm3 wody
40,40 g soli — 173,6 g wody
x g soli … — 100,0 g wody
x = 23,3 g msoli = 23,3 g …
Ocena:
W naczyniu nie pojawi się osad.
Uzasadnienie:
Po odparowaniu wody roztwór będzie nienasycony (rozpuszczalność KNO3 w temperaturze
80 ºC wynosi około 170 g w 100 g wody).