W temperaturze T do probówki z wodą i probówki z roztworem kwasu octowego (etanowego)
dodano próbki stałego octanu sodu (etanianu sodu) o jednakowej masie. Zawartość probówek
mieszano aż do rozpuszczenia soli.
Oceń, jak zmieni się (wzrośnie czy zmaleje) pH roztworu w każdej z probówek po dodaniu octanu sodu (etanianu sodu). Odpowiedź uzasadnij, pisząc słowne wyjaśnienie lub zapisując w formie jonowej skróconej odpowiednie równania reakcji.
Ocena i wyjaśnienie słowne lub zapis równania reakcji
Probówka z wodą:
Probówka z roztworem kwasu octowego (etanowego):
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, czy anion słabego kwasu może przyjmować proton. Kation sodu nie odpowiada tutaj za zmianę pH.
Podpowiedź 2
W wodzie rozważ hydrolizę anionu octanowego. W roztworze kwasu zastosuj efekt wspólnego jonu.
Podpowiedź 3
W pierwszej probówce powstają jony OH−, a w drugiej maleje stężenie H+ wskutek ograniczenia dysocjacji kwasu. W obu przypadkach wskaż wzrost pH i dopisz właściwe uzasadnienie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne określenie zmiany pH w obu probówkach i poprawne wyjaśnienie słowne
lub poprawny zapis dwóch równań reakcji
1 pkt – poprawne określenie zmiany pH w jednej probówce i poprawne wyjaśnienie słowne
lub poprawny zapis równania reakcji
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Octan sodu dostarcza jonów octanowych, które są zasadą sprzężoną ze słabym kwasem octowym. W wodzie przyjmują proton od cząsteczki wody, a powstające jony wodorotlenkowe zwiększają pH. W roztworze kwasu octowego dodanie jego anionów przesuwa równowagę dysocjacji w stronę niezdysocjowanego kwasu.
Stężenie jonów wodorowych maleje, więc również tutaj pH wzrasta. Wzrost pH nie oznacza jednak automatycznie odczynu zasadowego: roztwór kwasu z dodatkiem jego soli może nadal mieć odczyn kwasowy. Należy uzasadnić zmianę osobno dla obu probówek.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
