Nawozy sztuczne, stosowane w celu zwiększenia zawartości składników mineralnych
w glebie, przygotowuje się przez mieszanie różnych związków chemicznych w odpowiednich
proporcjach.
Oblicz, w jakim stosunku masowym, w zaokrągleniu do liczb całkowitych, należy zmieszać azotan(V) potasu (saletrę potasową) i azotan(V) amonu (saletrę amonową), aby otrzymać nawóz zawierający 20,90% masowych azotu.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz udział masowy azotu w każdej soli.
Podpowiedź 2
Zapisz masę azotu jako sumę wkładów obu składników.
Podpowiedź 3
Porównaj tę sumę z 20,90% całej masy mieszaniny i wyznacz stosunek mas.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Bilans masy azotu
KNO₃ zawiera 14/101 ≈ 13,86% azotu, a NH₄NO₃ zawiera 28/80 = 35,00%.
0,1386m₁ + 0,3500m₂ = 0,2090(m₁ + m₂). Stąd m₁/m₂ = (0,3500 − 0,2090)/(0,2090 − 0,1386) ≈ 2.
Metoda krzyżowa
Na sól o zawartości 13,86% przypada 35,00 − 20,90 = 14,10 części, a na sól o zawartości 35,00% przypada 20,90 − 13,86 = 7,04 części. Stosunek mas KNO₃ : NH₄NO₃ wynosi ok. 2:1.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
poprawnego stosunku masowego
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody i popełnienie błędów rachunkowych prowadzących
do błędnego wyniku liczbowego
0 pkt – zastosowanie błędnej metody lub brak rozwiązania
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Zawartości azotu nie można uśrednić arytmetycznie bez uwzględnienia mas składników. Azotan potasu zawiera 14/101, czyli około 13,86% azotu, a azotan amonu 28/80, czyli 35,00%. Jeśli ich masy oznaczymy jako m₁ i m₂, masa azotu to 0,1386m₁ + 0,35m₂.
Ma ona stanowić 0,2090 całej masy m₁+m₂. Po przekształceniu otrzymujemy m₁/m₂ około 2, więc sole mieszamy w stosunku masowym 2:1. Wynik można skontrolować przez obliczenie udziału azotu w próbce złożonej z dwóch jednostek masy pierwszej soli i jednej drugiej. W azotanie amonu trzeba policzyć oba atomy azotu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Bilans masy azotu
KNO₃ zawiera 14/101 ≈ 13,86% azotu, a NH₄NO₃ zawiera 28/80 = 35,00%.
0,1386m₁ + 0,3500m₂ = 0,2090(m₁ + m₂). Stąd m₁/m₂ = (0,3500 − 0,2090)/(0,2090 − 0,1386) ≈ 2.
Metoda krzyżowa
Na sól o zawartości 13,86% przypada 35,00 − 20,90 = 14,10 części, a na sól o zawartości 35,00% przypada 20,90 − 13,86 = 7,04 części. Stosunek mas KNO₃ : NH₄NO₃ wynosi ok. 2:1.