Zadanie 27 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Alkohole tetrahydroksylowe o wzorze sumarycznym C4H10O4 występują w postaci diastereoizomerów. Jeden z nich, stosowany jako słodzik, nosi nazwę erytrol (lub erytrytol). Jego cząsteczki są achiralne, natomiast cząsteczki jego diastereoizomeru nazywanego treitolem są chiralne.

Przedstaw w projekcji Fischera wzór erytrolu i wzór jednego z jego diastereoizomerów – L-treitolu.

Puste szablony projekcji Fischera dla erytrolu i L-treitolu.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź warunek achiralności erytrolu.

Podpowiedź 2

Porównaj układ dwóch centrów w formie mezo i w treitolu.

Podpowiedź 3

Dla odmiany L ustaw grupę hydroksylową przy dolnym centrum po lewej.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Poprawne projekcje Fischera erytrolu i L-treitolu według CKE.

Zasady oceniania

2 pkt – napisanie dwóch poprawnych wzorów.

1 pkt – napisanie jednego poprawnego wzoru.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Erytrol i treitol mają po dwa centra stereogeniczne, lecz nie każda taka cząsteczka musi być chiralna. Erytrol jest formą mezo: jego symetria powoduje achiralność mimo obecności centrów stereogenicznych. W standardowej pionowej projekcji Fischera obie grupy hydroksylowe przy centrach erytrolu leżą po tej samej stronie.

W treitolu znajdują się po stronach przeciwnych. Oznaczenie L ustalamy na podstawie grupy hydroksylowej przy dolnym centrum stereogenicznym: ma znaleźć się po lewej. Wiązania poziome w projekcji Fischera są skierowane do obserwatora, pionowe od obserwatora. Nie obracaj samej pojedynczej grupy; sprawdź pełny wzór i jego odbicie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Poprawne projekcje Fischera erytrolu i L-treitolu według CKE.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_27

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania