Przebieg reakcji jądrowych można przedstawić w postaci zapisu skróconego. Na pierwszym miejscu podaje się symbol jądra bombardowanego, następnie w nawiasie – kolejno – symbole cząstki bombardującej i lekkiej cząstki emitowanej, a na końcu – symbole jąder produktów.
Jądro izotopu plutonu 239Pu po pochłonięciu neutronu rozszczepia się na mniejsze fragmenty, czemu towarzyszy emisja neutronów. Jeden z możliwych przebiegów rozszczepienia tego izotopu przedstawiono na schemacie:
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje, Warszawa 2016.
Uzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej reakcji. Napisz, ile neutronów jest w jednym molu izotopu AZX. Uwzględnij wartość stałej Avogadro.
Liczba neutronów w jednym molu izotopu X: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zbilansuj liczby masowe i atomowe niezależnie.
Podpowiedź 2
Od liczby masowej produktu odejmij jego liczbę protonów.
Podpowiedź 3
Liczbę neutronów w jednym jądrze pomnóż przez 6,02·10²³.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Liczba neutronów w jednym molu izotopu 9438Sr: 3,37 · 1025.
Uwaga CKE: Zapis działania odnoszący się do podania liczby neutronów (56 · 6,02 · 1023) bez zapisania wyniku jest niewystarczający.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu przemiany i poprawne napisanie liczby neutronów.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu przemiany i niepoprawne napisanie lub brak liczby neutronów
ALBO
1 pkt – niepoprawne uzupełnienie lub brak uzupełnienia schematu przemiany i poprawne napisanie liczby neutronów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji jądrowej zachowują się oddzielnie suma liczb masowych oraz suma liczb atomowych. Po lewej mamy 239+1=240 nukleonów, po prawej dwa neutrony i bar o liczbie masowej 144. Dla drugiego fragmentu pozostaje więc 94.
Pluton ma liczbę atomową 94, bar 56, zatem drugi produkt ma 38 protonów i jest strontem. Jedno jego jądro zawiera 94−38=56 neutronów. W jednym molu jąder liczba ta wynosi 56 razy stała Avogadra, czyli około 3,37·10²⁵ neutronów. Nie wystarczy podać liczby neutronów w pojedynczym jądrze ani pozostawić samego działania bez wyniku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Liczba neutronów w jednym molu izotopu 9438Sr: 3,37 · 1025.
Uwaga CKE: Zapis działania odnoszący się do podania liczby neutronów (56 · 6,02 · 1023) bez zapisania wyniku jest niewystarczający.
Wymagania podstawy programowej
Zadanie 5
W podstawie programowej
Przypisanie robocze z arkusza Chemia PP2024; do zatwierdzenia przez recenzenta.
- PR:I.1 — stosuje pojęcia: nuklid, izotop, mol i stała Avogadra;
- PR:I.4 — pisze równania naturalnych przemian promieniotwórczych (α, β¯) oraz sztucznych reakcji jądrowych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy CHEM-PP2024.