Zadanie 10.2 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 10 · lipiec 2020 · Formuła 2015

Większość porostów ma warstwę korową, o gęsto splecionych strzępkach grzyba, izolującą wnętrze porostu od bezpośrednich wpływów środowiska zewnętrznego. Pod nią znajduje się warstwa zbudowana z komórek glonów, jeszcze głębiej – warstwa rdzeniowa utworzona ze strzępek grzyba, a następnie – dolna warstwa korowa. W plechach porostów, często w warstwie korowej, występują tzw. specyficzne wtórne metabolity porostowe. Te związki powstają dzięki temu, że komórki fotosyntetyzujące produkują węglowodany, które są następnie transportowane do komórek grzyba, gdzie w licznych szlakach metabolicznych są przekształcane w metabolity wtórne. Są one związkami aktywnymi biochemicznie – wykazują m.in. działanie bakteriobójcze, hamują kiełkowanie wielu nasion oraz zarodników mchów. Niektóre z wtórnych metabolitów porostowych absorbują szkodliwe promieniowanie UVA i UVB, a jeszcze inne posiadają zdolność do selektywnego usuwania z podłoża skalnego jonów Ca2+ oraz Mg2+, w wyniku czego naruszona zostaje struktura skały.

Na podstawie: M. Opanowicz, Ekologiczna rola wtórnych metabolitów porostowych, „Wiadomości Botaniczne”, 46 (1/2), 2002; P. Czarnota, Symbiozy porostowe w świetle interakcji pomiędzy grzybami i fotobiontami, „Kosmos”, T. 58, 1–2, 2009; Z. Podbielkowski, Rośliny zarodnikowe, Warszawa 1982.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 10; strona PDF 13
Materiał do zadania 10 · strona PDF 13
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Określ znaczenie wtórnych metabolitów porostowych w funkcjonowaniu porostów jako organizmów pionierskich.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 10.2; strona PDF 14
Zadanie 10.2 · strona PDF 14

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Dzięki wytwarzaniu wtórnych metabolitów porostowych, które mają zdolność do naruszania struktury skał, porosty mogą czerpać z nich potrzebne im minerały / porosty mogą tam bytować.

• Dzięki wytwarzaniu wtórnych metabolitów porostowych, które powodują erozję skał, co umożliwia porostom ich zasiedlanie / utrzymanie na skałach/

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 18
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 18

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzasadnienie znaczenia wtórnych metabolitów porostowych powodujących erozję skały, co umożliwia porostom bytowanie na nagich skałach. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 10.2

W podstawie programowej

Porosty w kolonizacji podłoża i sukcesji.

  • PR:VII.5 — przedstawia znaczenie grzybów, w tym porostów, w przyrodzie i dla człowieka.
  • PR:XVII.3.9 — przedstawia sukcesję jako proces przemiany ekosystemu w czasie.

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z10-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:VII.5 | PR:XVII.3.9

Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu. Zdający 1) przedstawia rolę organizmów tworzących biocenozę w kształtowaniu biotopu (proces glebotwórczy).

Działy: Grzyby | Ekologia

Organizmy: bakterie | grzyby | rośliny

Procesy: fotosynteza

Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania