Zadanie 10.3 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 10 · lipiec 2020 · Formuła 2015

Większość porostów ma warstwę korową, o gęsto splecionych strzępkach grzyba, izolującą wnętrze porostu od bezpośrednich wpływów środowiska zewnętrznego. Pod nią znajduje się warstwa zbudowana z komórek glonów, jeszcze głębiej – warstwa rdzeniowa utworzona ze strzępek grzyba, a następnie – dolna warstwa korowa. W plechach porostów, często w warstwie korowej, występują tzw. specyficzne wtórne metabolity porostowe. Te związki powstają dzięki temu, że komórki fotosyntetyzujące produkują węglowodany, które są następnie transportowane do komórek grzyba, gdzie w licznych szlakach metabolicznych są przekształcane w metabolity wtórne. Są one związkami aktywnymi biochemicznie – wykazują m.in. działanie bakteriobójcze, hamują kiełkowanie wielu nasion oraz zarodników mchów. Niektóre z wtórnych metabolitów porostowych absorbują szkodliwe promieniowanie UVA i UVB, a jeszcze inne posiadają zdolność do selektywnego usuwania z podłoża skalnego jonów Ca2+ oraz Mg2+, w wyniku czego naruszona zostaje struktura skały.

Na podstawie: M. Opanowicz, Ekologiczna rola wtórnych metabolitów porostowych, „Wiadomości Botaniczne”, 46 (1/2), 2002; P. Czarnota, Symbiozy porostowe w świetle interakcji pomiędzy grzybami i fotobiontami, „Kosmos”, T. 58, 1–2, 2009; Z. Podbielkowski, Rośliny zarodnikowe, Warszawa 1982.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 10; strona PDF 13
Materiał do zadania 10 · strona PDF 13
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Spośród wymienionych poniżej przykładów organizmów wybierz i podkreśl wszystkie te, których komórki mogą być fotobiontami współtworzącymi porosty.

bruzdnice sinice krasnorosty zielenice

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 10.3; strona PDF 14
Zadanie 10.3 · strona PDF 14

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

bruzdnice sinice krasnorosty zielenice

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 18
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 18

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie sinic i zielenic jako organizmów współtworzących z grzybami porosty 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 10.3

W podstawie programowej

Fotobionty porostów.

  • PR:VII.3 — przedstawia porosty jako organizmy symbiotyczne;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z10-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:VII.3

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 10. Grzyby. Zdający: 4) przedstawia związki symbiotyczne, w które wchodzą grzyby (w tym mikoryzę); 5) przedstawia budowę i tryb życia grzybów porostowych; określa ich znaczenie jako organizmów wskaźnikowych.

Działy: Grzyby

Organizmy: bakterie | grzyby | rośliny

Procesy: fotosynteza

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania