Zadanie 18.1 — maj 2025 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 18 · maj 2025 · Formuła 2023

Materiał do zadania 18; strona PDF 28
Materiał do zadania 18 · strona PDF 28
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Niski wzrost i ciasne ułożenie liści rośliny w tzw. poduszkę stanowią przystosowanie do
skrajnych warunków środowiska panujących w wysokich górach. Takie formy roślin
występują u ponad trzystu gatunków należących do ponad trzydziestu różnych rodzin
botanicznych, występujących w różnych obszarach geograficznych świata.
Poniżej przedstawiono schematyczną budowę roślin poduszkowych.
Przykładem rośliny poduszkowej jest lepnica bezłodygowa (Silene acaulis), przedstawiona
na poniższej fotografii. Wytwarza ona różowe kwiaty wyrastające na szczytach łodyg.
W populacji tego gatunku występują zarówno osobniki żeńskie, jak i obupłciowe.
Na podstawie: Q. Canelles i in., Environmental Stress Effects on Reproduction and Sexual Dimorphism in the
Gynodioecious Species Silene acaulis, „Environmental and Experimental Botany” 146, 2018.
Schematy: H. Hauri, Review: Ecology of Cushion Plants, „Journal of Ecology” 1(2), 1913.
Fotografia: Wikimedia Commons.
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 18.1; strona PDF 28
Zadanie 18.1 · strona PDF 28
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
18.1.
Rozstrzygnij, czy wytwarzanie form poduszkowatych wśród roślin wysokogórskich
0–1
jest wynikiem konwergencji, czy – dywergencji. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 33
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 33
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że wytwarzanie form poduszkowych wśród roślin wysokogórskich
jest wynikiem konwergencji, wraz z poprawnym uzasadnieniem, przedstawiającym
argument na rzecz niezależnego wykształcenia tej cechy, np. wykształcenie cechy
u innych rodzin botanicznych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Jest to przykład konwergencji.
Przykładowe uzasadnienia
● Wytwarzanie form poduszkowatych powstało niezależnie od siebie w różnych grupach
taksonomicznych roślin.
● Rośliny należące do różnych, niespokrewnionych rodzin funkcjonują w tym samym
środowisku i przystosowały się do niego w ten sam sposób.
● W różnych obszarach górskich rośliny zaadaptowały się do podobnych, skrajnych
warunków środowiskowych.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do definicji konwergencji, np.
„Rozstrzygnięcie: konwergencja. Uzasadnienie: Wytwarzanie form poduszkowych
wyewoluowało wielokrotnie niezależnie”.
Nie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się jednoznacznie do procesów ewolucyjnych,
np. „Wytwarzanie form poduszkowatych jest spowodowane warunkami, w jakich rosną te
rośliny”.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z18-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XVI.13 | PR:OG.IV.2

Działy: Ewolucja. Uczeń:

Organizmy: rośliny

Procesy: ekspresja genów | ewolucja

Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania