Zadanie 12.3 — czerwiec 2025 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2023

Materiał do zadania 12; strona PDF 16
Materiał do zadania 12 · strona PDF 16
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Bariera krew – mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami
krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od
potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia
wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego
między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia
zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych,
stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo
zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik
– błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych
mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano
dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej
oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz
mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.
grupa
grupa badawcza
kontrolna
48 godz.
72 godz.
72 godz.
0 godz.
24 godz.
Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally
Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 12.3; strona PDF 17
Zadanie 12.3 · strona PDF 17
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wykaż, że prawidłowa regulacja wydzielania wazopresyny wymaga miejscowego
rozszczelnienia bariery krew – mózg w obrębie podwzgórza.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 18
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 18
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że prawidłowe wydzielanie wazopresyny wymaga
miejscowego rozszczelnienia bariery krew – mózg w obrębie podwzgórza, odnoszące
się do osmorecepcji w podwzgórzu ORAZ do regulacji wydzielania wazopresyny
w odpowiedzi na zmiany osmolarności osocza krwi.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Bariera krew – mózg utrudniałaby odebranie przez podwzgórze informacji o osmolarności
osocza, niezbędnej do prawidłowego wydzielania wazopresyny.
•
W podwzgórzu jest wytwarzana wazopresyna w odpowiedzi na wzrost osmolarności krwi.
Gdyby była zachowana bariera krew – mózg, to receptory podwzgórza nie mogłyby
odebrać informacji o osmolarności osocza.
•
Podwzgórze musi mieć możliwość odebrania informacji o osmolarności osocza, co jest
niezbędne do wydzielania prawidłowej ilości wazopresyny.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z12-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.f | PR:XI.2.5.c | PR:OG.I.3 | PR:OG.I.4

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta

Procesy: ekspresja genów

Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja | Regulacja hormonalna

Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania