Tekst A
Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu
Rzekł święty Franciszek: „To właśnie uważam za skarb wielki, że nie ma tu nic ludzkim przyrządzonego przemysłem1; lecz co jest, przygotowała Opatrzność Boska, jak to widać wyraźnie po chlebie użebranym, po stole tak pięknym jak ten kamień i po źródle tak jasnym. Przeto módlmy się do Boga, by pozwolił nam sercem całym miłować tak szlachetny skarb ubóstwa świętego, które ma Boga swym sługą”.
Przypisy i opis źródła
- Przemysł – tu: zaradność.
Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu, tłum. Leopold Staff, Warszawa 1978.
Tekst B
Gloria
Chwała najsampierw tobie
Trawo przychylna każdemu
Kraino na dół od Edenu
Gloria1! Gloria!
Chwała teraz tobie, słońce
Odyńcu2 ty samotny
Co wstajesz rano z trzęsawisk nocnych
I w góry bieżysz, w niebo sam się wzbijasz
I chmury czarne białym kłem przebijasz
I to wszystko bezkrwawo – brawo, brawo
I to wszystko złociście, i nikogo nie boli
Gloria! Gloria! […]
Chwała wam: zimy wiosny lata i jesienie
Chwała temu co bez gniewu idzie
Poprzez śniegi deszcze blaski oraz cienie
W piersi pod koszulą – całe jego mienie
Gloria! Gloria! Gloria!
Przypisy i opis źródła
- Gloria – chwała.
- Odyniec – stary dzik żyjący samotnie. Edward Stachura, Gloria, [w:] tegoż, Poezje, Toruń 2022.
Rozstrzygnij, czy postawa podmiotu lirycznego w przytoczonym fragmencie utworu Gloria Edwarda Stachury jest podobna do postawy św. Franciszka z Asyżu ukazanej w podanym fragmencie Kwiatków świętego Franciszka z Asyżu. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie: … Argument 1.: … Argument 2.: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Potrzebne są dwa argumenty porównawcze, każdy obejmujący oba teksty. Nie podziel autorów między argumenty.
2. Gdzie szukać?
Porównaj przedmiot pochwały, stosunek do posiadania i to, czemu przypisuje się wartość.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz dwa odrębne kryteria. Rozstrzygnięcie oprzyj na uzyskanych podobieństwach lub różnicach; każde pokaż szczegółem z obu fragmentów.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1) Rozstrzygnięcie: Jest podobna. Argumenty, np.:
- Święty Franciszek wyraża podziw dla piękna świata stworzonego przez Boga. Podmiot liryczny wiersza także podziwia piękno przyrody i oddaje jej hołd.
- Podmiot liryczny wiersza wyraża przekonanie, że człowiekowi niewiele potrzeba do szczęścia, całym jego majątkiem jest bijące serce, zaś św. Franciszek także propagował ubóstwo i wskazywał, że trzeba za nie dziękować Bogu. 2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobna. Argumenty, np.:
- Podmiot liryczny wiersza Gloria oddaje cześć przyrodzie, zaś św. Franciszek podkreśla, że chwała należy się Bogu.
- Św. Franciszek nade wszystko kocha Boga, modli się do niego i jego uznaje za przyczynę wszystkiego, co przeznaczone dla człowieka, zaś podmiot liryczny wiersza Gloria kocha świat i podkreśla swe uwielbienie dla tych, którzy nie dopuszczają się przemocy: słońca i człowieka, który nie zna gniewu. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobna. Argumenty, np.:
- Święty Franciszek chwali piękno świata jako dzieło Boga. Podmiot liryczny wiersza Gloria również wychwala piękno natury.
- Święty Franciszek przyjmuje postawę pochwalną wobec wielkości Boga, natomiast podmiot liryczny wiersza wyraża pochwałę natury.
- Św. Franciszek nakłania do przyjęcia postawy wdzięczności wobec Boga jako Stwórcy wszystkiego. Podmiot liryczny wiersza E. Stachury pochwala los wagabundy/włóczęgi cieszącego się swoją niezależnością w świecie.
Zasady oceniania
2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów.
1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Potrzebujesz rozstrzygnięcia oraz dwóch argumentów porównawczych; każdy ma obejmować oba teksty. Możesz rozważyć pochwałę przyrody, ubóstwo i adresata wdzięczności.
Podobieństwo uzasadnisz zachwytem nad światem i przekonaniem, że szczęście nie wymaga bogactwa. Franciszek chwali stworzenie i ubóstwo, a podmiot „Glorii” wychwala naturę oraz człowieka zadowalającego się niewielkim majątkiem.
Różnicę można wykazać tym, komu oddaje się chwałę: Franciszek uznaje Boga za Stwórcę, Stachura kieruje pochwałę bezpośrednio ku światu i pokojowo usposobionemu człowiekowi. Klucz dopuszcza podobieństwo, różnicę albo podobieństwo częściowe, jeżeli oba argumenty konsekwentnie uzasadniają wybraną ocenę.
Na co uważać
Dwa spostrzeżenia o samym wierszu nie są dwoma argumentami porównawczymi.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-SIERPIEN-F2023-Z9
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.1.12 | PP:I.1.13
Autorzy: Edward Stachura
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich