Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Stefan Żeromski Przedwiośnie
– Chciałem powiedzieć parę słów – zaczął Cezary – jakby określić? – prawie w kwestii formalnej. Chciałem zwrócić uwagę na nieskuteczność takiej propagandy jak ta, której przykład słyszałem przed chwilą.
Jeżeli tutejsza klasa robotnicza przeżarta jest nędzą i chorobami, jeśli ta klasa jest w stanie zwyrodnienia czy na drodze do zwyrodnienia, jeżeli ta klasa jest pozbawiona kultury, to jakimże sposobem i prawem ta właśnie klasa może rwać się do roli odrodzicielki tutejszego społeczeństwa? Takich argumentów nie należy używać. Należy raczej schować te fakty na dno, na sam spód dowodzeń, gdyż jest to właściwie argument przeciwko racjonalności uroszczeń1 komunizmu. Klasa przeżarta nędzą i chorobami może być tylko obiektem czyjejś akcji odrodzeńczej, lecz w żadnym razie nie czynnikiem odradzającym.
Przypisy i opis źródła
- Uroszczenie – żądanie.
Stefan Żeromski, Przedwiośnie, Warszawa 1985.
Jakim typem argumentu posłużył się Cezary Baryka w przytoczonym fragmencie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród podanych A–D.
A. Ad personam.
B. Wyrażającym groźbę.
C. Odwołującym się do autorytetu.
D. Opartym na logicznym rozumowaniu.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Sposób argumentowania ustal na podstawie związku przesłanek z wnioskiem, nie samego tonu.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź, czy Cezary odwołuje się do osoby rozmówcy, zagrożenia, autorytetu czy zgodności sądów.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Do każdej nazwy z listy przyporządkuj jej warunek rozpoznania. Wybierz ten, który rzeczywiście realizuje przytoczona wypowiedź.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
D
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Dlaczego tak, dlaczego nie?
| Wariant / rozstrzygnięcie | Uzasadnienie |
|---|---|
| D — tak | Cezary zestawia przesłanki dotyczące sytuacji robotników z wnioskiem o ich zdolności do odrodzenia społeczeństwa. Wskazuje sprzeczność między diagnozą a postulatem, czyli rozumuje logicznie. |
| A — nie | Nie zastępuje analizy poglądu atakiem na osobiste cechy konkretnego rozmówcy. |
| B — nie | Nie wymusza zgody zapowiedzią kary ani zastraszaniem. |
| C — nie | O sile argumentu nie decyduje przywołanie cenionego myśliciela lub instytucji, lecz relacja przesłanek i wniosku. |
Na co uważać
Emocjonalny ton wypowiedzi nie wyklucza logicznego charakteru argumentu.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-MAJ-F2023-Z13-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.2.2 | PP:III.1.5 | PP:III.1.6
Epoki: Młoda Polska | dwudziestolecie międzywojenne
Autorzy: Stefan Żeromski
Utwory: Przedwiośnie
Umiejętności: I.2 Odbiór tekstów kultury | III.1 Elementy retoryki