Tekst A
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Znad morza
Tam, w tych przepaściach wodnych, przepaść jak żwir z brzegu,
nic nie czuć, nic nie pragnąć, wszystko zrzucić z siebie,
na zawsze się wymazać z ciał i dusz szeregu...
Tam – – nic nie chcę... Na wieki niechaj mię pogrzebie
jakiś odmęt, niech zginę tak i znicestwieję,
jak nicestwieją w życiu wiary i nadzieje…
Przypisy i opis źródła
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Znad morza [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.
Podaj nazwę młodopolskiej postawy, którą przyjmuje podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie wiersza Znad morza Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Na podstawie tego fragmentu wyjaśnij, na czym polega ta postawa. Nazwa postawy: …
Wyjaśnienie: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Nazwij postawę na podstawie stosunku do życia i działania, nie samej scenerii.
2. Gdzie szukać?
Zaznacz wypowiedzi o nadziei, sensie, cierpieniu i możliwości zmiany.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Połącz rozpoznaną postawę z cechą wypowiedzi i jej przykładem. Wyjaśnij, dlaczego to więcej niż chwilowy smutek.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa postawy: dekadencka/dekadentyzm
Przykładowe odpowiedzi
Wyjaśnienie:
- Postawa dekadencka wyraża się marazmem, biernością i rezygnacją, a postawę podmiotu lirycznego charakteryzuje pesymizm / pragnienie zerwania ze społeczeństwem / utrata wszelkiej nadziei.
- Postawa dekadencka wyraża się marazmem, rezygnacją. W wierszu podmiot liryczny ma jedno pragnienie – zniknięcia, co podkreśla jego pesymistyczną postawę. Pragnie przerwać życie, w którym człowiek nie odnajduje wsparcia nawet w wierze i traci wszelkie nadzieje.
- Postawa dekadencka ujawnia się w wierszu przez nadmierny emocjonalizm, podkreślanie negatywnych emocji, eksponowanie poczucia nicości (nic nie czuć), zagubienia, lęku i małości wobec świata (odmęt, przepaść), a także zniechęcenia życiem (niechaj mię pogrzebie).
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ORAZ trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega.
1 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ALBO trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Nazwij postawę dekadencką i pokaż jej przejawy w wierszu. Podmiot wyraża zniechęcenie, utratę nadziei i pragnienie wycofania się z bolesnego życia.
Obrazy nicości, lęku i bezradności odsłaniają kryzys wartości oraz brak perspektywy skutecznego działania. To połączenie pesymizmu i rezygnacji uzasadnia rozpoznanie dekadentyzmu, a nie sama obecność morza czy smutnego nastroju.
Na co uważać
Pełne rozwiązanie wymaga zarówno nazwy postawy, jak i jej wyjaśnienia na podstawie fragmentu.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ORAZ trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega. 1 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ALBO trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-SIERPIEN-F2023-Z10
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8
Autorzy: Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich