Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Sławomir Mrożek Tango
AKT III
[…]
EUGENIA:
Pomóż mi. (Eleonora machinalnie podaje jej rękę. Eugenia
ELEONORA:
Niechże mama nie dziwaczy, przecież dzisiaj dzień ślubu. Chce mama wszystko zepsuć przez jakąś śmierć?
STOMIL:
Jaka śmierć, co za śmierć?! Nigdy nie brałem tego pod uwagę... ARTUR (do siebie): Śmierć? Dobra myśl...
EUGENIUSZ:
To szaleństwo, Eugenio, bądź rozsądna, kto to widział umierać?!
ALA:
Babciu, przecież to nienormalne!
EUGENIA:
Nie rozumiem was. Jesteście tacy inteligentni, a jak tylko człowiek chce zrobić coś tak zwyczajnego jak zgon, to wszyscy się dziwią. Co za ludzie! (kładzie się
ELEONORA:
Widzicie? Zróbcie coś... Może ona naprawdę...
EUGENIUSZ:
Geńka, dosyć tych ekstrawagancji! Co za umieranie! Tego nigdy nie było w naszej rodzinie! […]
ARTUR:
Śmierć... wspaniała forma.
STOMIL:
Tylko trochę nieżyciowa. […]
ARTUR:
Dziękuję, babciu, ja ten pomysł wykorzystam. STOMIL (chowając lusterko): E, głupstwo. Najważniejsze, żeby nie nosić krępującej odzieży.
ELEONORA:
Mamo, spróbuj jeszcze raz!
ARTUR:
Umarła! A jednak to dziwne. Była taka niepoważna...
Przypisy i opis źródła
wchodzi na katafalk) na wznak, splata ręce na piersi)
Eugenia umiera.
Sławomir Mrożek, Tango, Warszawa 2023.
Wyjaśnij, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga Sławomira Mrożka. Odpowiedź zilustruj przykładem z tego fragmentu.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Groteska powstaje ze zderzenia nieprzystających tonów i zachowań. Wskaż, co zostaje połączone.
2. Gdzie szukać?
Porównaj wagę śmierci babci z reakcjami domowników i sposobem zapowiedzi wydarzenia.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Podaj przykład i objaśnij nieadekwatność. Samo stwierdzenie, że scena jest dziwna albo zabawna, nie pokazuje mechanizmu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Groteskowy charakter sceny polega na nieadekwatności zachowania bohaterów do sytuacji. Babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy w podniosłej sytuacji zarzucają jej niestosowność zachowania.
- Groteskowość polega na absurdalności zachowania babci i domowników. Babcia ogłasza, że umiera i rzeczywiście to robi, chociaż śmierć nie przychodzi na zawołanie. Z kolei domownicy próbują wpłynąć na babcię, by nie umierała – tak jakby człowiek mógł swobodnie przerwać ten proces.
- Groteskowy charakter polega na tym, że wypowiedzi Artura nie pasują do poważnej i smutnej sytuacji, jaką jest śmierć bliskiej osoby. Artur używa pozytywnych określeń w odniesieniu do śmierci babci, np. „dobra myśl”.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga ORAZ zilustrowanie odpowiedzi trafnym przykładem z tego fragmentu.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Groteska łączy powagę śmierci z absurdalnym, nieadekwatnym zachowaniem. Eugenia zapowiada własną śmierć i układa się na katafalku, jakby odejście mogło być zaplanowaną czynnością podlegającą woli.
Domownicy reagują w sposób nieprzystający do śmierci bliskiej osoby, próbując wpływać na jej decyzję lub oceniając ją według doraźnych potrzeb; Artur mówi nawet o „dobrej myśli”. Zestawienie tragicznej sytuacji z takimi reakcjami tworzy groteskę.
Na co uważać
Samo stwierdzenie, że scena jest dziwna lub śmieszna, nie wyjaśnia połączenia sprzecznych tonów.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga ORAZ zilustrowanie odpowiedzi trafnym przykładem z tego fragmentu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-MAJ-F2023-Z13
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.6 | PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Sławomir Mrożek
Utwory: Tango
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich