Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Władysław Stanisław Reymont Chłopi
Szli gospodarze co biedniejsi, szły kobiety, szły parobki i dziewczyny, i komornicy1 też szli, a i biedota sama, najemnicy2 takoż ciągnęli, bo jarmark to był ten, na którym godzono się do robót i zmieniano służby.
Kto co kupić, kto sprzedać, a jensi byle jarmarku użyć. Któren wiódł na postronku krowinę albo i ciołaka3, kto zaś gnał przed sobą maciorę z prosiętami, co ino pokwikiwały i rwały się tak, że trza je było cięgiem oganiać i stróżować, bych pod wozy nie wpadły; jenszy człapał się na szkapie; drugie oganiały wystrzyżone barany, gdzieniegdzie zaś bieliło się stadko gęsi z podwiązanymi skrzydłami, to grzebieniaste koguty wyzierały spod zapasek kobiecych…
Przypisy i opis źródła
- Komornik – chłop niemający własnej ziemi ani domu, mieszkający u gospodarza i wykonujący dla niego różne prace.
- Najemnik – w gospodarstwie: człowiek najmowany dla wykonania określonej pracy (np. do żniwa).
- Ciołak, ciołek – młody byczek.
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, t.1, Kraków 2016.
Wyjaśnij, na czym polega i czemu służy dialektyzacja zastosowana w podanym fragmencie Chłopów Władysława Stanisława Reymonta.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Zadanie pyta zarówno o sposób stylizacji, jak i jej funkcję.
2. Gdzie szukać?
Poszukaj form różniących się od języka ogólnego i ustal, jakie środowisko przywołują.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Uzupełnij: autor wprowadza ___, aby oddać ___. Funkcję powiąż z wiejskimi realiami sceny, nie tylko z ogólnym realizmem.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- W podanym fragmencie dialektyzacja polega na stylizowaniu języka utworu na język charakterystyczny dla chłopów. Ten zabieg służy oddaniu realiów życia na wsi i podkreśla atmosferę panującą w czasie wyprawy chłopów na jarmark.
- Dialektyzacja w tekście służy pokazaniu, że chłopi tworzą własną kulturę, której częścią jest język oddający trafnie, np. przez typowe dla wsi słownictwo, realia życia na wsi.
- Stylizacja językowa polega na wykorzystaniu słownictwa gwarowego, np.: takoż, jensi, ciołak. Autor posłużył się gwarą, aby podkreślić wiejskie pochodzenie opisywanej we fragmencie społeczności, pokazać sposób jej porozumiewania się czy oddać realia życia na wsi.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega i czemu służy dialektyzacja we fragmencie Chłopów.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega dialektyzacja we fragmencie Chłopów ALBO poprawne wyjaśnienie, czemu służy dialektyzacja we fragmencie Chłopów.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Dialektyzacja polega na wprowadzaniu cech gwary do języka utworu. We fragmencie wskazują na nią wyrazy takie jak „takoż”, „jensi” czy „ciołak”, stylizujące wypowiedź na mowę mieszkańców wsi.
Jej funkcją jest oddanie sposobu porozumiewania się chłopów i realiów ich życia, w tym atmosfery wyprawy na jarmark. Gwara współtworzy obraz odrębnej kultury wiejskiej. Pełna odpowiedź wyjaśnia zarówno sposób stylizacji, jak i jej cel.
Na co uważać
Samo słowo „realizm” jest zbyt ogólne: dopowiedz, czyj język i jaki świat zostają uwiarygodnione.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega i czemu służy dialektyzacja we fragmencie Chłopów. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega dialektyzacja we fragmencie Chłopów ALBO poprawne wyjaśnienie, czemu służy dialektyzacja we fragmencie Chłopów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-CZERWIEC-F2023-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:II.2.3
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich