Tekst A
Ignacy Krasicki
Niedźwiedź i liszka1
Rozumiejąc, że będzie towarzyszów bawił,
Niedźwiedź, według zwyczaju, nic do rzeczy prawił2.
Znudzeni tymi bajki gdy wszyscy drzymali3,
Gniewał się wilk na liszkę, że niedźwiedzia chwali.
Rzekła liszka: „Mnie idzie o ochronę skóry:
Niezgrabną ma wymowę, lecz ostre pazury”.
Przypisy i opis źródła
- Liszka – samica lisa.
- Prawił – mówił.
- Drzymali – drzemali.
Ignacy Krasicki, Niedźwiedź i liszka, [w:] tegoż, Dzieła zebrane, tom 2., Zbiory wierszy, Poznań 2019.
Które zwierzę w bajce Niedźwiedź i liszka zostało ukazane w sposób alegoryczny? Uzasadnij odpowiedź.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Alegoria wymaga utrwalonego znaczenia ludzkiej cechy, nie tylko zwierzęcej postaci.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź zachowanie liszki i przewagę niedźwiedzia. Z jakimi typami ludzkimi można je powiązać?
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz zwierzę, nazwij jego przenośne znaczenie i potwierdź je działaniem. Samo uczłowieczenie nie wyczerpuje wyjaśnienia.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Lisica/lis. To zwierzę jest kojarzone ze sprytem/przebiegłością. W bajce Krasickiego lisica/lis chwali niedźwiedzia, który jest dla niej/niego zagrożeniem.
- Niedźwiedź. To zwierzę jest kojarzone z siłą, a w bajce lisica podkreśla, że ma on ostre pazury, czyli budzi strach.
Zasady oceniania
1 pkt – wskazanie zwierzęcia, które zostało ukazane w bajce w sposób alegoryczny, i uzasadnienie odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Możesz wskazać liszkę: tradycyjnie uosabia spryt i przebiegłość. W bajce chwali niebezpiecznego niedźwiedzia, ponieważ potrafi rozpoznać zagrożenie i dostosować do niego wypowiedź.
Dopuszczalne jest również wskazanie niedźwiedzia jako alegorii siły budzącej lęk; jego pazury uzasadniają obawę przed szczerą oceną. Wybierz postać, nazwij utrwaloną cechę ludzką i pokaż jej realizację w utworze.
Na co uważać
Sama informacja, że zwierzę mówi jak człowiek, objaśnia personifikację, nie znaczenie alegoryczne.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – wskazanie zwierzęcia, które zostało ukazane w bajce w sposób alegoryczny, i uzasadnienie odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-GRUDZIEN-F2023-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.5 | PP:I.1.8
Wymagania historyczne: I.1.5 interpretuje treści alegoryczne […]; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].
Autorzy: Ignacy Krasicki
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich