Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · maj 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono centrum reakcji PS II, współdziałającego
z enzymem rozszczepiającym wodę, oraz transfer elektronów w obrębie centrum reakcji
PS II. Wzbudzona specjalna para cząsteczek chlorofilu przekazuje wysokoenergetyczne
elektrony na plastochinon (Q), przenoszący elektrony na kolejne elementy fotosyntetycznego
łańcucha transportu elektronów.
O2 + 4H+
2H2O
światło
enzym rozszczepiający wodę
specjalna para cząsteczek
e−
chlorofilu
Q
błona biologiczna
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2019.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wykaż, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum reakcji PS II
0–1
z enzymem rozszczepiającym wodę.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne wykazanie, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum
reakcji PS II z enzymem rozszczepiającym wodę, odnoszące się do uzupełniania
elektronów wybitych z centrum reakcji elektronami pochodzącymi z wody.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Źródłem elektronów wybijanych – przez światło – ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu
znajdujących się w centrum reakcji tego fotosystemu jest woda. Cząsteczki wody są
rozszczepiane do elektronów, protonów oraz tlenu przez enzym rozszczepiający wodę.
•
Z centrum reakcji PS II są wybijane elektrony. Żeby ten proces mógł ponownie zajść,
niezbędne są kolejne elektrony, które pochodzą z fotolizy wody.
•
Wybicie elektronów z centrum reakcji powoduje, że cząsteczki chlorofilu przybierają
ładunek dodatni. Przywrócenie fotosystemu do stanu początkowego, umożliwiającego
przebieg procesu fotosyntezy, wymaga uzupełnienia brakujących elektronów. Elektrony
do centrum reakcji PS II są przekazywane z centrum manganowego enzymu
rozszczepiającego wodę.
•
Elektrony pochodzące z utleniania wody wypełniają lukę elektronową powstałą
w centrum reakcji PS II po przekazaniu elektronów na Q.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zawierających błędną informację o „rozpuszczaniu wody”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do powstawania elektronów bez uwzględnienia
wody jako ich źródła, np. „Enzym wytwarza elektrony, które zapełniają lukę elektronową
powstałą w wyniku wybicia elektronów z chlorofilu przez światło”.
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do transferu elektronów PS II,
np. „Do prawidłowego funkcjonowania PS II niezbędne są elektrony, które pochodzą z reakcji
fotolizy wody, katalizowanej przez enzym rozszczepiający wodę”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z2-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.4.2 | PR:OG.I.2
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: rośliny
Procesy: fotosynteza | ekspresja genów
Zagadnienia: Fotosynteza
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia