Zadanie 13.1 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 13 · maj 2026 · Formuła 2023

Materiał do zadania 13; strona PDF 18
Materiał do zadania 13 · strona PDF 18
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Niewielkie jaszczurki z rodzaju Anolis, występujące na Wyspach Karaibskich, w sytuacji
zagrożenia chowają się pod powierzchnią wody. Niektóre z gatunków, np. Anolis aquaticus,
pozostają zanurzone pod powierzchnią wody nawet przez kilkanaście minut. W tym czasie
w przedniej części ich głowy powstaje bańka wydychanego powietrza, którego objętość
cyklicznie powiększa się w czasie wydechu (A) i zmniejsza się w czasie wdechu (B) –
co ilustrują poniższe zdjęcia.
bańka powietrza
A
B
Postawiono hipotezę, że w ten sposób jaszczurki A. aquaticus przez jakiś czas korzystają
z tlenu znajdującego się w wydychanym powietrzu.
Naukowcom udało się określić ciśnienie parcjalne tlenu (pO2) w takiej bańce powietrza.
Poniżej przedstawiono wykres I, ilustrujący wyniki pomiarów pO2 w bańce powietrza
znajdującej się na głowie A. aquaticus, oraz wykres II, ilustrujący wyniki pomiarów pO2
w bańce powietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu
strzykawki.
wykres I
wykres II
200
pO2, hPa
160
120
80
0
100
200
300
400
0
100
200
300
400
czas, s
czas, s
Niebieskie punkty wskazują jednostkowe wyniki pomiarów, błękitna linia wskazuje ustaloną
na ich podstawie linię trendu, a czerwona linia wskazuje średnią wartość pO2 w powietrzu
atmosferycznym w czasie pomiaru.
Na podstawie: C.K. Boccia i in., Repeated Evolution of Underwater Rebreathing in Diving Anolis Lizards,
„Current Biology” 31(13), 2021.
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 13.1; strona PDF 19
Zadanie 13.1 · strona PDF 19
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
13.1.
Określ, jakie znaczenie dla poprawnej interpretacji wyników doświadczenia w próbie
0–1
badawczej (wykres I) miało wykonanie pomiarów pO2 w próbie kontrolnej – w bańce
powietrza mechanicznie wytwarzanej pod powierzchnią wody przy użyciu strzykawki
(wykres II).
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 24
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 24
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne określenie znaczenia próby kontrolnej, odnoszące się do wykluczenia
wpływu innych czynników niż procesy przeprowadzane przez jaszczurkę na zmiany
zawartości tlenu w bańce powietrza LUB do poziomu odniesienia dla pomiarów
w próbie badawczej.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dzięki tym pomiarom wiadomo było, że ubytek tlenu w bańce powietrza na głowie
jaszczurki jest związany z procesami przeprowadzanymi przez to zwierzę.
•
Dzięki tej próbie można było wykluczyć, że wraz z upływem czasu tlen z bańki powietrza
przenika do otaczającej wody.
•
Ta próba kontrolna stanowi poziom referencyjny dla wyników pomiarów uzyskanych
w próbie badawczej.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z13-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.h | PR:OG.II.2

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: zwierzęta

Procesy: ekspresja genów

Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie

Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania