Zadanie 6.2 — czerwiec 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023

Materiał do zadania 6; strona PDF 14
Materiał do zadania 6 · strona PDF 14
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Larwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 6.2; strona PDF 15
Zadanie 6.2 · strona PDF 15
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
6.2.
Określ, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw
0–1
śmietki kapuścianej usunięto z liści owady – larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że
eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 13
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 13
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności
na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na
roślinie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie – sama obecność larw
tantnisia, wpływają na rozwój śmietki.
•
Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto
z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia
obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują
o tym mechanizmy obronne samej rośliny.
•
Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm
z larwami motyla.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5

Działy: Ekologia

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: ekspresja genów

Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami

Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania