Pierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek współwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne małży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco na liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec XX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy – żywiący się małżami krab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami obu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze względu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność populacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.
Na podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.
Wyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba brzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij oddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Krab zjada oba rodzaje małży, ale preferuje większe, rodzime Nutricola. Zacznij od skutku tej preferencji dla liczebności rodzimych małży.
Podpowiedź 2
Nisze małży częściowo się pokrywają, więc konkurują one o część zasobów. Zmniejszenie liczebności jednego konkurenta może pośrednio przynieść korzyść drugiemu.
Podpowiedź 3
Połącz drapieżnictwo kraba z osłabieniem konkurencji wobec G. gemma. Nie pisz, że krab bezpośrednio dokarmia małże ani że w ogóle nie zjada obcego gatunku.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Ponieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki małży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami Nutricola i Gemma gemma.
• Intensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich liczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez przeszkód.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży
z rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji G. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krab brzegowy silniej redukuje liczebność rodzimych małży Nutricola, które preferuje jako ofiary. Małże te konkurują z G. gemma o część zasobów. Gdy jest ich mniej, presja konkurencyjna na G. gemma słabnie, co sprzyja wzrostowi liczebności tego gatunku.
Trzeba wskazać dwa oddziaływania: drapieżnictwo kraba i konkurencję między małżami. Materiał mówi o preferencji pokarmowej, a nie całkowitym omijaniu G. gemma. Wyjaśnienie dotyczy zatem pośredniej korzyści wynikającej z silniejszej redukcji konkurenta, mimo że oba gatunki są potencjalnym pokarmem kraba.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży
z rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji G. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 18 — w podstawie programowej. Wpływ drapieżnictwa na konkurencję między gatunkami.
- PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
- PR:XVII.3.3 — wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18
W podstawie programowej
Wpływ drapieżnictwa na konkurencję między gatunkami.
- PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
- PR:XVII.3.3 — wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z18
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.2 | PR:XVII.3.3
Działy: Ekologia
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych