Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Wampir zwyczajny (Desmodus rotundus) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.
W ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty – substancje zapobiegąjace nadmiernemu krzepnięciu krwi – oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.
Na podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, Jadowite ssaki, „Kosmos” 63, 2014;
N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2013.
Fotografia: U. Schmidt.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wykaż, że wydalanie przez wampira zwyczajnego dużych ilości hipoosmotycznego moczu podczas pobierania pokarmu jest adaptacją fizjologiczną do latania.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Krew jest pokarmem zawierającym dużo wody. Po pobraniu dużej porcji nietoperz musi nadal utrzymać zdolność do lotu — uwzględnij zmianę masy ciała.
Podpowiedź 2
Mocz hipoosmotyczny ma niskie stężenie substancji rozpuszczonych. Wydalanie jego dużej objętości pozwala szybko usunąć przede wszystkim nadmiar wody, a nie zachowywać ją w organizmie.
Podpowiedź 3
Połącz trzy elementy: usunięcie wody z pobranej krwi, ograniczenie wzrostu masy ciała i mniejszy ciężar podczas lotu. Sam opis zagęszczenia moczu nie wystarczy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wraz z wydalanym moczem są usuwane duże ilości wody, co wpływa na obniżenie masy ciała.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wykazanie, że wydalanie dużych ilości hipoosmotycznego moczu wiąże się
ze zmniejszeniem masy ciała nietoperza. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wydalając duże ilości rozcieńczonego, hipoosmotycznego moczu, wampir usuwa nadmiar wody pobranej wraz z krwią. Dzięki temu ogranicza wzrost masy ciała po posiłku, co ułatwia lot i zmniejsza obciążenie związane z unoszeniem ciała.
Jest to adaptacja fizjologiczna, ponieważ polega na zmianie działania nerek, a nie na szczególnej budowie skrzydeł. Konieczny jest związek między wydalaniem wody a masą ciała. Nie należy pisać, że hipoosmotyczny mocz służy oszczędzaniu wody: taki opis odpowiadałby raczej wydalaniu małej ilości silnie zagęszczonego moczu w innym okresie aktywności.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – poprawne wykazanie, że wydalanie dużych ilości hipoosmotycznego moczu wiąże się
ze zmniejszeniem masy ciała nietoperza. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 8.2 — w podstawie programowej. Wydalanie wody zmniejsza masę ciała i ułatwia lot.
- PR:XI.2.7.a — przedstawia związek między środowiskiem życia a sposobem poruszania się,
- PR:XI.2.4.a — wykazuje konieczność regulacji osmotycznej u zwierząt żyjących w różnych środowiskach,
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 8.2
W podstawie programowej
Wydalanie wody zmniejsza masę ciała i ułatwia lot.
- PR:XI.2.7.a — przedstawia związek między środowiskiem życia a sposobem poruszania się,
- PR:XI.2.4.a — wykazuje konieczność regulacji osmotycznej u zwierząt żyjących w różnych środowiskach,
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.a | PR:XI.2.4.a | PR:OG.IV.1
Wymagania historyczne: IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 2) […] omawia skutki doboru w postaci powstawania adaptacji u organizmów; 3) przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej gatunków) do życia w określonych warunkach środowiska.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta